Do druku nr 2551 - ocena skutków regulacji

Grupa posłów złożyła projekt zmiany ustawy o drogach publicznych, który ma zwolnić kampery o dopuszczalnej masie powyżej 3,5 tony oraz przyczepy kempingowe ciągnięte przez samochód z obowiązku płacenia opłaty elektronicznej e-TOLL za przejazd drogami krajowymi - ale tylko wtedy, gdy jadą one w celach turystycznych, a nie zarobkowych. Ten konkretny dokument to opinia ekspertów Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji Kancelarii Sejmu, którzy sprawdzili, czy szacunki posłów dotyczące kosztów i korzyści tej zmiany się zgadzają - i doszli do wniosków bardziej ostrożnych niż wnioskodawcy.

• Kampery o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony oraz przyczepy kempingowe ciągnięte przez samochód nie będą musiały płacić opłaty elektronicznej e-TOLL za przejazd drogami krajowymi - ale tylko podczas prywatnych, turystycznych wyjazdów, a nie gdy pojazd jest wykorzystywany zarobkowo, na przykład wypożyczony i dowożony klientowi.
• Dziś każdy pojazd lub zestaw pojazdów o masie ponad 3,5 tony płaci e-TOLL na takich samych zasadach jak ciężarówki. Po zmianie ciężkie kampery i przyczepy kempingowe w ruchu turystycznym wypadną z tego obowiązku.
• Zwolnienie nie obejmie innych przyczep turystycznych, na przykład tych służących do przewozu łodzi czy skuterów wodnych - dotyczy wyłącznie przyczep kempingowych.
• Nowe przepisy mają wejść w życie po 30 dniach od ogłoszenia ustawy.
• Eksperci Kancelarii Sejmu zwracają uwagę, że służby kontrolujące opłaty będą miały praktyczny problem z ustaleniem, czy dany przejazd faktycznie jest „turystyką indywidualną”, a nie działalnością zarobkową.

Projekt złożyła grupa posłów, reprezentowana przez posła Bartłomieja Pejo. Ich zdaniem traktowanie turystycznych kamperów jak ciężarówek transportowych jest niesprawiedliwe wobec turystów karawaningowych.

Zmiana dotyczy wąskiej grupy Polaków - głównie właścicieli droższych i cięższych kamperów oraz przyczep kempingowych. Z danych w opinii wynika, że w Polsce zarejestrowanych jest ok. 50 tys. kamperów, ale tylko 329 z nich ma masę powyżej 3,5 tony, więc tylko tyle realnie dziś płaci e-TOLL. Do tego dochodzi kilka tysięcy aktywnie używanych w systemie opłat przyczep kempingowych (szacunek ok. 4 tys.), choć zarejestrowanych przyczep kempingowych jest w kraju nawet 60-160 tysięcy - większość stoi jednak na działkach jako domki letniskowe, a nie jeździ po drogach.

Jeśli masz zwykłego kampera o masie do 3,5 tony - nic się dla ciebie nie zmienia, bo już dziś nie płacisz e-TOLL. Jeśli jeździsz ciężkim kamperem powyżej 3,5 tony albo ciągniesz przyczepę kempingową na wakacje - nie będziesz musiał kupować urządzenia do poboru opłat (koszt 100-680 zł) ani płacić rocznego abonamentu (200-300 zł), pod warunkiem że jedziesz prywatnie, a nie w ramach działalności gospodarczej.

To sama opinia ekspertów Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji Kancelarii Sejmu, którzy oceniają szacunki posłów krytycznie: wskazują, że projekt może budzić wątpliwości konstytucyjne wobec zasady równości, a spadek wpływów do Krajowego Funduszu Drogowego może być ponad dwukrotnie wyższy, niż deklarują wnioskodawcy. Odrębne opinie tego samego biura potwierdziły, że projekt nie jest niezgodny z prawem Unii Europejskiej ani z Konwencją o ochronie praw człowieka. W konsultacjach społecznych wzięło udział 1320 osób, które zgłosiły 618 komentarzy - przeważały głosy poparcia ze środowiska karawaningowego, choć pojawił się też jeden szerzej uzasadniony głos krytyczny, według którego wnioskodawcy przeceniają korzyści gospodarcze zmiany.

Ocena Skutków Regulacji zawarta w tym dokumencie pokazuje, że budżet państwa straci na tej zmianie. Eksperci szacują, że Krajowy Fundusz Drogowy - z którego finansuje się budowę i utrzymanie dróg - straci rocznie około 10,4 mln złotych, czyli ponad dwa razy więcej, niż wyliczyli sami wnioskodawcy. Zyski, które projekt miałby przynieść - większy ruch turystyczny, więcej wydatków w restauracjach i na kempingach - pozostają czysto hipotetyczne, bo posłowie nie przedstawili żadnych liczb ani danych, które by je potwierdzały.

Dla przeciętnego obywatela zmiana nie oznacza żadnych nowych obowiązków ani kosztów. Skorzystają na niej głównie właściciele cięższych kamperów i przyczep kempingowych - jak wskazują eksperci, są to zazwyczaj osoby aktywne zawodowo w wieku 30-45 lat, mieszkające w dużych miastach, czyli przedstawiciele klasy średniej. Korzyść finansowa z braku opłat drogowych ma być jednak niewielka - prawdziwą zaletą będzie uproszczenie formalności, bez konieczności instalowania urządzenia do poboru opłat.

Opinia Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji z 21 maja 2026 r. dotyczy poselskiego projektu na etapie prac przed pierwszym czytaniem w Sejmie. Wcześniej to samo biuro potwierdziło zgodność projektu z prawem Unii Europejskiej.

Eksperci Kancelarii Sejmu zwracają uwagę, że projekt może naruszać konstytucyjną zasadę równości - dziś o obowiązku płacenia opłaty decyduje wyłącznie masa pojazdu, a po zmianie niektóre pojazdy zostaną zwolnione niezależnie od masy, tylko ze względu na cel podróży. Osobną wątpliwością jest to, że zwolnieniem objęto wyłącznie przyczepy kempingowe, a pominięto inne przyczepy turystyczne, na przykład do przewozu łodzi - na ten brak zwrócili uwagę uczestnicy konsultacji społecznych. Pojawił się też jeden szerzej uzasadniony głos krytyczny, według którego wnioskodawcy przeceniają korzyści gospodarcze zmiany, a jednocześnie nieuzasadnienie zmniejszają wpływy budżetu państwa przeznaczane na budowę i utrzymanie dróg.