Do druku nr 2552 - ocena skutków regulacji

Posłowie proponują zmianę przepisów o drogach publicznych, żeby właściciele samochodów osobowych i dostawczych do 3,5 tony, którzy ciągną przyczepę lub naczepę, nie musieli już płacić opłaty elektronicznej e-TOLL za przejazd drogami krajowymi - nawet jeśli razem z przyczepą przekroczą wagę 3,5 tony. Dziś taki zestaw jest traktowany jak duża ciężarówka i trzeba się rejestrować w systemie oraz płacić. Projekt reguluje też, kto może szkolić przyszłych kierowców zawodowych, w tym branżowe centra umiejętności, oraz wydłuża czas na przygotowanie nowych przepisów o znakach drogowych.

• Znika obowiązek płacenia opłaty e-TOLL dla zestawu: samochód do 3,5 tony plus przyczepa lub naczepa - nawet gdy razem ważą więcej niż 3,5 tony. Dziś taki zestaw jest traktowany jak duża ciężarówka i musi płacić.
• Osoby z niezakończonymi sprawami o niezapłaconą opłatę elektroniczną za taki zestaw odzyskają wpłacone pieniądze, a sprawy zostaną umorzone, jeśli naruszenie było przed wejściem ustawy w życie.
• Branżowe centra umiejętności i wybrane szkoły policealne będą mogły prowadzić kwalifikację wstępną, szkolenia okresowe kierowców zawodowych oraz kursy na prawo jazdy - dziś mają w tym ograniczone możliwości.
• Termin na wydanie nowych przepisów o znakach i sygnałach drogowych wydłuża się z 20 września 2026 roku do 31 grudnia 2028 roku - do tego czasu obowiązują stare przepisy.
• Większość zmian wejdzie w życie 60 dni po ogłoszeniu ustawy, część przepisów - w innych terminach wskazanych w ustawie.

Projekt złożyła grupa posłów - to tzw. projekt poselski, a nie rządowy. Reprezentantem wnioskodawców jest poseł Mirosław Suchoń. Wnioskodawcy tłumaczą zmianę chęcią zmniejszenia obciążeń finansowych i formalności dla właścicieli lżejszych pojazdów z przyczepami.

Zmiana dotyczy przede wszystkim dwóch grup. Jeśli masz samochód osobowy lub dostawczy do 3,5 tony i ciągniesz nim przyczepę kempingową, przyczepę do przewozu łodzi lub motocykli albo naczepę towarową - po zmianie nie musisz już kupować urządzenia do e-TOLL (koszt jednorazowy 100-680 zł), płacić rocznego abonamentu (200-300 zł) ani samej opłaty za przejazd, która według wyliczeń mogła kosztować rodzinę nawet 1 125-1 920 zł rocznie, a mikrofirmę - nawet 4 500-7 680 zł rocznie. Jeśli prowadzisz małą firmę transportową lub kurierską pojazdami do 3,5 tony, zyskujesz możliwość doczepienia przyczepy o wadze do 750 kg bez dodatkowych opłat i formalności. Jeśli chcesz zostać kierowcą zawodowym albo uczysz się w szkole branżowej o profilu transportowym, zyskujesz dostęp do nowych form szkolenia, w tym symulatorów jazdy, prowadzonych przez branżowe centra umiejętności.

Do druku nie dołączono opinii zewnętrznych instytucji, takich jak Prokurator Generalny, Krajowa Rada Izb Rolniczych, Narodowy Bank Polski czy Sąd Najwyższy. Własną ocenę przygotowało za to sejmowe Biuro Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji (BEOS) - to właśnie ta opinia jest podstawą niniejszej analizy. BEOS ocenia kierunek zmian jako słuszny, ale zwraca uwagę na możliwy problem z zasadą równości: po zmianie zestaw o łącznej wadze 4,5 tony może być zwolniony z opłaty albo nie, zależnie od tego, ile z tej wagi przypada na sam samochód, a ile na przyczepę - i zaleca dodatkową analizę zgodności z Konstytucją. W dwóch wcześniejszych opiniach z 8 kwietnia 2026 roku BEOS oceniło też, że projekt jest zasadniczo zgodny z prawem Unii Europejskiej. W konsultacjach społecznych wpłynęło 1 123 ankiety z 553 komentarzami - większość głosów popierała zniesienie opłat dla przyczep, a nikt nie zgłosił uwag dotyczących kosztów.

Ocenę skutków regulacji zawiera niniejsza opinia BEOS. Budżet państwa straci część wpływów z opłaty e-TOLL, które trafiają do Krajowego Funduszu Drogowego - w 2025 roku wyniosły one 3,7 miliarda złotych. Szacunki ubytku są rozbieżne: BEOS liczy od 4,2 mln do 42,3 mln zł rocznie zależnie od tego, ile kilometrów rocznie pokonują takie zestawy, dane Ministerstwa Finansów wskazują na możliwy ubytek do 81,4 mln zł, a sami wnioskodawcy szacują go na około 70 mln zł. W każdym wariancie to niewielki procent (od 0,1 do maksymalnie ok. 2%) całości wpływów z opłaty elektronicznej, więc nie powinno to mocno wpłynąć na budowę i remonty dróg. Jednocześnie państwo zaoszczędzi na obsłudze - mniej osób w systemie e-TOLL oznacza mniej kontroli i postępowań administracyjnych. Skutki gospodarcze BEOS ocenia jako umiarkowanie pozytywne, ale trudne do dokładnego wyliczenia - szacuje je na maksymalnie kilkadziesiąt milionów złotych rocznie, bez odczuwalnego wpływu na całą gospodarkę.

To poselski projekt zgłoszony do Sejmu w marcu 2026 roku, reprezentowany przez posła Mirosława Suchonia. Opinię BEOS o skutkach regulacji sporządzono 18 maja 2026 roku. Obecnie ustawa jest już uchwalona i skierowana do podpisu Prezydenta.

BEOS wskazuje, że projekt może naruszać konstytucyjną zasadę równości - dwa zestawy pojazdów o tej samej łącznej wadze 4,5 tony mogą być różnie traktowane, zależnie od tego, jaka część tej wagi przypada na sam samochód, a jaka na przyczepę. Wątpliwości budzi też przepis przejściowy: kto nie zapłacił opłaty przed wejściem ustawy w życie i ma niezakończoną sprawę, zostanie z niej zwolniony, podczas gdy osoby, które sumiennie płaciły, nie odzyskają pieniędzy. BEOS ostrzega, że taki mechanizm może w okresie przejściowym zachęcać część kierowców do celowego niepłacenia opłaty, zanim zwolnienie wejdzie w życie.