Sprawozdanie Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych o rządowym projekcie ustawy o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w systemie Eurodac.

Komisja Administracji i Spraw Wewnętrznych zajęła się rządowym projektem ustawy, który wprowadza w Polsce udział w unijnym systemie Eurodac - wspólnej europejskiej bazie odcisków palców i zdjęć twarzy osób ubiegających się o ochronę międzynarodową oraz osób zatrzymanych za nielegalne przekroczenie granicy Unii Europejskiej. Komisja rekomenduje Sejmowi uchwalenie ustawy w przedstawionym brzmieniu, które określa, które polskie służby będą mogły wprowadzać dane do tej bazy i które będą mogły z niej korzystać przy ściganiu przestępstw.

• Komendant Główny Policji staje się głównym operatorem systemu Eurodac w Polsce i obsługuje krajowy punkt dostępu do unijnej bazy.
• Policja, Straż Graniczna i Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców będą pobierać odciski palców i zdjęcia twarzy migrantów i wprowadzać je do unijnej bazy Eurodac.
• Dziewięć służb - m.in. Policja, Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Centralne Biuro Antykorupcyjne, Żandarmeria Wojskowa i Krajowa Administracja Skarbowa - będzie mogło przeszukiwać bazę przy ściganiu poważnych przestępstw i zagrożeń terrorystycznych.
• Osoba, która odmówi poddania się pobraniu odcisków palców, będzie mogła zostać do tego zmuszona przy użyciu siły fizycznej przez funkcjonariuszy.
• Ustawa zmienia też ustawę o Policji, Kodeks postępowania karnego i przepisy o Krajowym Rejestrze Karnym, rozszerzając policyjne bazy danych o zdjęcia twarzy obok odcisków palców.

Projekt złożył rząd (Rada Ministrów) jako projekt rządowy - to on odpowiada za wdrożenie w Polsce unijnego przepisu o systemie Eurodac, obowiązującego wszystkie kraje Unii Europejskiej od czerwca 2026 roku.

Większości obywateli Polski ta ustawa nie dotyczy bezpośrednio - jej przepisy skierowane są głównie do cudzoziemców. Jeśli jesteś cudzoziemcem spoza Unii Europejskiej i ubiegasz się w Polsce o ochronę międzynarodową albo zostałeś zatrzymany za nielegalne przekroczenie granicy lub nielegalny pobyt, twoje odciski palców i zdjęcie twarzy trafią do unijnej bazy Eurodac, a polskie służby będą mogły porównywać je z danymi z innych krajów Unii. Jeśli odmówisz poddania się pobraniu tych danych, funkcjonariusz może cię do tego zmusić, stosując np. chwyty obezwładniające lub kajdanki. Pośrednio dotyczy to też pozostałych mieszkańców Polski jako elementu systemu bezpieczeństwa - dane z bazy mają pomagać służbom w ściganiu sprawców poważnych przestępstw i zapobieganiu zamachom terrorystycznym.

Ustawa nie zawiera osobnej oceny skutków finansowych, więc nie da się podać dokładnych kosztów jej wdrożenia. Z treści przepisów wynika, że główny ciężar - szkolenia, obsługa systemu, nowe procedury i rejestry - spadnie na Policję i Straż Graniczną, a nie bezpośrednio na budżety obywateli. Osoby, których dane trafią do bazy, zyskują jednocześnie prawo do wglądu w swoje dane, ich poprawiania oraz odszkodowania, jeśli zostaną przetworzone niezgodnie z przepisami.

Projekt trafił do Sejmu jako inicjatywa rządowa i został skierowany do Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych, która przygotowała sprawozdanie rekomendujące jego uchwalenie przed kolejnym czytaniem w Sejmie.