Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

Rządowy projekt zmienia ustawę o prawach pacjenta z 2008 roku i wzmacnia uprawnienia Rzecznika Praw Pacjenta. Głównym celem jest danie Rzecznikowi realnych narzędzi do walki z tak zwaną pseudomedycyną, czyli oferowaniem fałszywych metod leczenia przez osoby bez wykształcenia medycznego oraz przez placówki działające niezgodnie z aktualną wiedzą medyczną. Projekt podnosi też kary finansowe dla podmiotów łamiących zbiorowe prawa pacjentów, które nie zmieniały się od 15 lat.

• Powstaje nowe pojęcie praktyki pseudomedycznej - Rzecznik będzie mógł karać osoby leczące bez uprawnień medycznych, oferujące metody niemające potwierdzenia naukowego (np. terapie jodem, biorezonans, długotrwałą antybiotykoterapię przy boreliozie) oraz placówki działające bez wymaganej rejestracji.
• Rosną maksymalne kary pieniężne: za łamanie zbiorowych praw pacjentów z 500 tysięcy złotych do 1 miliona złotych, a za nieprzekazanie Rzecznikowi żądanych dokumentów z 50 tysięcy złotych do 100 tysięcy złotych.
• Nowa kara osobista dla kierowników placówek i firm - do dwudziestokrotności przeciętnego wynagrodzenia - jeśli świadomie dopuścili do łamania przepisów.
• Rzecznik zyskuje prawo do natychmiastowej reakcji: może w trakcie postępowania nakazać zaprzestanie niebezpiecznej praktyki i ostrzec publicznie, jeśli zagrożone jest zdrowie lub życie pacjentów.
• Decyzje Rzecznika będą jawnie publikowane w internecie, a osoby zgłaszające podejrzenie nadużyć przestaną być stroną postępowania i stracą dostęp do akt zawierających dane medyczne innych pacjentów.

Projekt złożył rząd - przygotowało go Ministerstwo Zdrowia. Uzasadnienie powołuje się na rekomendacje resortowego zespołu do spraw recept, który postulował wzmocnienie kar dla placówek łamiących prawa pacjentów.

Zmiana dotyka przede wszystkim osób, które szukają pomocy poza standardową medycyną, oraz pacjentów placówek medycznych. Jeśli szukasz w internecie sposobu na leczenie na przykład boreliozy, nowotworu czy niepłodności metodami niesprawdzonymi naukowo, to po zmianie osoba oferująca taką usługę może dostać karę do miliona złotych, a Rzecznik będzie mógł nakazać jej natychmiastowe zaprzestanie działania, zanim dojdzie do szkody na zdrowiu. Jeśli jesteś pacjentem szpitala lub przychodni, która na przykład bezprawnie ogranicza dostęp do dokumentacji medycznej albo pobiera niedozwolone opłaty, Rzecznik będzie mógł działać skuteczniej - również wtedy, gdy placówka zdąży zaprzestać nieprawidłowości tuż przed wydaniem decyzji. Jeśli zgłosisz Rzecznikowi podejrzenie nadużycia, nie będziesz już stroną postępowania i nie zobaczysz akt sprawy z danymi medycznymi innych pacjentów, ale dostaniesz informację, jak sprawa została rozpatrzona.

Do druku nie dołączono opinii zewnętrznych instytucji ani konsultacji społecznych. W uzasadnieniu autorzy powołują się jedynie na rekomendacje resortowego Zespołu do spraw Preskrypcji i Realizacji Recept, powołanego przez Ministra Zdrowia, który postulował danie Rzecznikowi Praw Pacjenta możliwości nakładania kar za praktyki naruszające zbiorowe prawa pacjentów.

Dokument nie zawiera odrębnej Oceny Skutków Regulacji z konkretnymi kwotami czy liczbą podmiotów, których dotknie zmiana. Z uzasadnienia wynika, że nowe przepisy obejmą przede wszystkim małych i średnich przedsiębiorców prowadzących działalność, którą można uznać za pseudomedyczną, oraz podmioty lecznicze łamiące zbiorowe prawa pacjentów - dla nich oznacza to ryzyko wyższych kar finansowych. Zmiana wpłynie też na sądy powszechne, bo Rzecznik zyska szersze prawo do udziału w sprawach cywilnych dotyczących śmierci pacjenta. Ustawa ma wejść w życie trzy miesiące od ogłoszenia, a sprawy już rozpoczęte przed Rzecznikiem będą kończone na dotychczasowych zasadach.

To rządowy projekt nowelizujący ustawę o prawach pacjenta z 2008 roku, która w zakresie kar i uprawnień Rzecznika nie była zmieniana od początku obowiązywania, czyli od ponad 15 lat.

Nowe przepisy mogą budzić spór o granicę między ochroną pacjentów a wolnością prowadzenia działalności gospodarczej i wypowiedzi na tematy zdrowotne. Autorzy projektu z góry zastrzegają, że celem nie jest ograniczenie wolności głoszenia poglądów na temat zdrowia ani zakaz działalności gospodarczej jako takiej, lecz wyłącznie działania nastawione na zysk przez wprowadzanie pacjentów w błąd. Można się spodziewać sprzeciwu środowisk oferujących metody niekonwencjonalne, które zostaną objęte nowym zakazem praktyk pseudomedycznych.