Sejm nie wzywa wprost Ukrainy do pomocy przy ekshumacjach

Głosowanie dotyczyło jednej z siedmiu poprawek zgłoszonych przez grupę posłów, które przegrały w komisji, ale trafiły pod głosowanie całego Sejmu razem ze sprawozdaniem komisji w sprawie uchwały upamiętniającej ofiary ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na Polakach na Wołyniu, w Galicji i Małopolsce Wschodniej. Poseł Tomasz Zieliński proponował dopisać do tekstu decyzji Sejmu zdanie z bezpośrednim apelem do władz Ukrainy o pełną współpracę z polskimi instytucjami przy poszukiwaniu, identyfikacji i ekshumacji ofiar oraz o stworzenie warunków ich godnego pochówku. Sejm tę poprawkę odrzucił (205 głosów za, przy 229 przeciw), więc ostateczny tekst decyzji - który i tak został przyjęty w kolejnym głosowaniu tego samego dnia - nie zawiera tego wprost sformułowanego wezwania pod adresem Kijowa.

• Proponowana zmiana: dopisanie do czwartego akapitu decyzji Sejmu zdania z apelem do władz Ukrainy o "pełną współpracę" przy poszukiwaniu, identyfikacji i ekshumacji ofiar ludobójstwa na Wołyniu, w Galicji i Małopolsce Wschodniej oraz o warunki godnego pochówku odnalezionych ofiar.
• Wynik głosowania: poprawka odrzucona (205 za, 229 przeciw) - to zdanie NIE trafiło do ostatecznego tekstu.
• Przyjęta wersja decyzji Sejmu ogranicza się do stwierdzenia, że Sejm "podkreśla znaczenie rozpoczętego procesu poszukiwań, ekshumacji i godnego pochówku ofiar", bez osobnego, bezpośredniego wezwania skierowanego wprost do władz Ukrainy.
• Pozostałych sześć odrębnych poprawek zgłoszonych do tej samej decyzji Sejmu - dotyczących m.in. tytułu decyzji czy żądania zmiany nazwy jednostki wojskowej Ukrainy - głosowano osobno, w innych głosowaniach.

Poprawkę zgłosił poseł Tomasz Zieliński w Komisji Spraw Zagranicznych, chcąc dopisać do decyzji Sejmu o ludobójstwie wołyńskim apel do władz Ukrainy o współpracę przy ekshumacjach ofiar.

Jeśli masz w rodzinie historię związaną z Wołyniem, Galicją lub Małopolską Wschodnią i czekasz na odnalezienie oraz pochówek bliskich zamordowanych podczas rzezi wołyńskiej, samo to głosowanie nic nie zmienia w praktyce - decyzja Sejmu nie ma mocy prawnej i nie zobowiązuje władz Ukrainy do współpracy, niezależnie od tego, czy sporne zdanie by się w niej znalazło. Odrzucenie poprawki oznacza, że Sejm nie wysłał w stronę Kijowa dodatkowego, mocniej sformułowanego sygnału politycznego w tej konkretnej sprawie, choć samą pamięć o ofiarach i znaczenie poszukiwań decyzja nadal potwierdza w innym miejscu tekstu. Dotyczy to też osób zaangażowanych w stowarzyszenia kresowe, badaczy historii oraz nauczycieli, którzy przy okazji Narodowego Dnia Pamięci 11 lipca prowadzą lekcje o zbrodni wołyńskiej - dla nich treść decyzji pozostaje tym samym dokumentem, niezależnie od wyniku tego pojedynczego głosowania. Dokument nie podaje, ilu rodzin wciąż czeka na odnalezienie i pochówek bliskich.

Wynik był stosunkowo bliski: 205 głosów za, 229 przeciw, 4 wstrzymujące się. Za poprawką głosowało niemal całe Prawo i Sprawiedliwość (179 głosów), cała Konfederacja (14) i Konfederacja Korony Polskiej (3), koło Demokracja (3) oraz część niezrzeszonych (4 z 8 głosujących). Przeciw był blok koalicji rządzącej: Koalicja Obywatelska (150 głosów), PSL-Trzecia Droga (29), Lewica (21), Polska2050 (13) i Centrum (13). Z klubu PSL-Trzecia Droga wyłamało się jednak 2 posłów, którzy zagłosowali za poprawką wbrew reszcie klubu. Podział głosów pokrył się niemal dokładnie z osią rząd-opozycja.

Odrzucenie poprawki nie ma skutków prawnych ani finansowych - to sygnał polityczny, a nie przepis prawa. W praktyce oznacza, że przyjęta przez Sejm decyzja nie zawiera wprost sformułowanego wezwania do władz Ukrainy o współpracę przy ekshumacjach, co może zostać odebrane w Kijowie jako nieco łagodniejszy ton polskiego Sejmu, niż chcieli tego wnioskodawcy z Prawa i Sprawiedliwości oraz Konfederacji. Rodziny ofiar i stowarzyszenia kresowe nadal mogą powoływać się na całość przyjętej decyzji Sejmu, w tym na zawarte w niej ogólne stwierdzenie o znaczeniu poszukiwań i ekshumacji, ale bez dodatkowego, bezpośredniego apelu do Kijowa. Dokument nie zawiera Oceny Skutków Regulacji (OSR), bo decyzja Sejmu niczego nie reguluje w sensie prawnym i nie generuje kosztów budżetowych.

Poprawka pochodzi z prac Komisji Spraw Zagranicznych (2 lipca 2026 r.) nad sprawozdaniem łączącym trzy projekty decyzji; całość Sejm przyjął tego samego dnia, 17 lipca 2026 r.

Spór dotyczył tonu decyzji Sejmu wobec Ukrainy w czasie, gdy Polska wspiera ją w wojnie z Rosją. Prawo i Sprawiedliwość oraz Konfederacja chciały mocniejszego, bezpośredniego wezwania Kijowa do współpracy przy ekshumacjach ofiar rzezi wołyńskiej, argumentując niedostateczne dotychczasowe działania władz ukraińskich w tej sprawie. Kluby koalicji rządzącej - Koalicja Obywatelska, Polska2050, PSL-Trzecia Droga i Lewica - głosowały przeciw dopisaniu tego zdania, uznając zapewne, że przyjmowana decyzja wystarczająco odnosi się do kwestii ekshumacji, a zaostrzanie tonu mogłoby zaszkodzić relacjom z Ukrainą w obecnej sytuacji geopolitycznej. Wynik 205:229 pokazuje, że spór był realny, choć nie zmienił ostatecznego przyjęcia całej decyzji.

W klubie PSL-Trzecia Droga doszło do rozłamu: 29 posłów głosowało przeciw poprawce, ale 2 zagłosowało za, wbrew większości koleżanek i kolegów z klubu. To odstępstwo od typowego wzorca, w którym kluby koalicji rządzącej głosowały niemal jednolicie przeciw poprawkom zgłoszonym przez posłów Prawa i Sprawiedliwości oraz Konfederacji.