Poselski projekt ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę.

Ten projekt, złożony przez posłankę Katarzynę Ueberhan i grupę posłów, to zupełnie nowa ustawa o pensji minimalnej, która ma zastąpić obowiązującą od 2002 roku ustawę o minimalnym wynagrodzeniu. Najważniejsza zmiana polega na tym, że premie, nagrody oraz dodatek funkcyjny i inne dodatki przestaną się liczyć do wysokości pensji minimalnej - dziś pracodawca może „dopełniać” pensję minimalną takimi składnikami, po zmianie będzie musiał wypłacić je jako coś dodatkowego, ponad gwarantowane minimum. Projekt zaostrza też kary dla firm, które nie płacą zleceniobiorcom minimalnej stawki godzinowej albo spóźniają się z wypłatą pensji.

• Od 1 stycznia 2027 r. premie, nagrody, dodatek funkcyjny i inne dodatki przestaną się wliczać do pensji minimalnej - dziś mogą „dopełniać” pensję do minimum, po zmianie pracodawca musi je wypłacić osobno, ponad gwarantowaną kwotę.
• Utrzymany zostaje dotychczasowy sposób ustalania wysokości pensji minimalnej: coroczne negocjacje w Radzie Dialogu Społecznego do 15 czerwca i decyzja rządu do 15 września - ale przepisy zostają doprecyzowane, by uniknąć dotychczasowych wątpliwości interpretacyjnych.
• Zleceniobiorcy i osoby świadczące usługi na podstawie umów cywilnych zyskają konkretny termin wypłaty: najpóźniej w ciągu 10 dni kolejnego miesiąca (dziś przepisy wymagają jedynie wypłaty „co najmniej raz w miesiącu”, bez ściślejszego terminu).
• Kary za niewypłacanie minimalnej stawki godzinowej rosną z obecnych 1000-30 000 zł do 2000-60 000 zł; podobne podwyżki kar, miejscami nawet do 90 000 zł, obejmą też pracodawców łamiących przepisy o wypłacie wynagrodzeń w Kodeksie pracy.
• Wprowadzone zostają automatyczne odsetki za każde opóźnienie w wypłacie pensji (bez wniosku pracownika) oraz nowa kara - grzywna do 60 000 zł albo ograniczenie wolności - za niewypłacanie pensji przez co najmniej 3 miesiące.

Projekt złożyła grupa posłów, a jej przedstawicielką jest Katarzyna Ueberhan. W uzasadnieniu posłowie piszą, że obecne przepisy z 2002 roku są nieprzejrzyste i wymagają uporządkowania, a dodatki do pensji straciły sens, bo są używane do „dopełniania” pensji minimalnej.

Jeśli pracujesz na etacie, a Twoja pensja zasadnicza jest niższa od minimalnej krajowej, bo firma dopłaca Ci do tego poziomu premią, dodatkiem funkcyjnym albo nagrodą - od 2027 roku te składniki przestaną się liczyć do minimum. W praktyce pracodawca będzie musiał dopłacić samą pensję zasadniczą do wysokości minimalnej, a premie i dodatki dostaniesz do tego, osobno.

Jeśli pracujesz na umowie zlecenie albo świadczysz usługi jako jednoosobowa firma bez pracowników, zyskujesz pewność, że wynagrodzenie za każdą przepracowaną godzinę dostaniesz najpóźniej w ciągu 10 dni po zakończeniu miesiąca, a firmie, która Ci nie zapłaci, grozi grzywna do 60 tysięcy złotych.

Jeśli jesteś pracodawcą, zwłaszcza w sektorze publicznym - prowadzisz na przykład dom pomocy społecznej, szkołę albo urząd - musisz liczyć się z wyższymi kosztami wynagrodzeń, bo dodatki i premie, które dziś wliczały się do pensji minimalnej, od 2027 roku trzeba będzie wypłacać dodatkowo.

Jeśli Twój pracodawca spóźnia się z wypłatą pensji, ustawa daje Ci prawo do odsetek naliczanych automatycznie za każdy dzień opóźnienia, bez konieczności składania jakiegokolwiek wniosku.

Do druku nie dołączono opinii zewnętrznych instytucji ani konsultacji społecznych.

Projekt zawiera szczegółową Ocenę Skutków Regulacji (OSR). W pierwszym roku obowiązywania (2026) skutki finansowe dla budżetu są neutralne, ale już w 2027 roku, gdy dodatki i premie przestaną wliczać się do pensji minimalnej, wydatki sektora finansów publicznych mają przekroczyć 1,38 mld zł, a dochody (głównie ze składek i podatków) - 935 mln zł, co daje ubytek około 451 mln zł. W całym dziesięcioletnim okresie obowiązywania ustawy dochody sektora publicznego mają wzrosnąć o około 10 mld zł, ale wydatki o około 13,8 mld zł - łączny bilans dla budżetu jest więc ujemny i wynosi około -3,8 mld zł. Najwięcej na zmianie zyska Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) - ponad 4,5 mld zł dodatkowych wpływów ze składek w ciągu 10 lat. Zmiana obejmie około 97 tysięcy pracowników sektora publicznego (w tym w ministerstwach, jednostkach podległych i samorządach), których pensja zasadnicza jest dziś niższa od minimalnej krajowej, oraz około 112 tysięcy pracodawców publicznych, którzy będą musieli znaleźć środki na wyższe wynagrodzenia w ramach już posiadanych budżetów płacowych, bez ich zwiększania. Autorzy szacują, że w ciągu dziesięciu lat łączny wzrost dochodów gospodarstw domowych może przekroczyć 10 mld zł.

To poselski projekt nowej ustawy, mający zastąpić obowiązującą od 2002 roku ustawę o minimalnym wynagrodzeniu, która była wielokrotnie zmieniana. Projekt zakłada wejście w życie 1 stycznia 2026 roku, z wyjątkiem przepisów wyłączających dodatki i premie z pensji minimalnej - te zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2027 roku.

Projekt ma dwie strony medalu, które sami autorzy przyznają w uzasadnieniu. Z jednej strony ma poprawić sytuację osób najniżej zarabiających i przywrócić premiom oraz dodatkom ich pierwotny, motywacyjny charakter. Z drugiej strony autorzy wprost piszą, że wyższe koszty pracy mogą skłonić część pracodawców - zwłaszcza zatrudniających osoby o niskich kwalifikacjach - do ograniczenia zatrudnienia. Dochodzi do tego kwestia finansów publicznych: mimo że zmiana ma poprawić sytuację pracowników, dla budżetu państwa i samorządów oznacza w dłuższej perspektywie ubytek rzędu blisko 3,8 mld zł w ciągu dziesięciu lat.