Do druku nr 2446 - opinia RGNiSW

Rząd przygotował projekt ustawy, który pozwala miastom i gminom województwa pomorskiego (czyli między innymi Gdańskowi, Gdyni, Sopotowi i sąsiednim samorządom) połączyć się w jeden wspólny związek metropolitalny, żeby razem planować rozwój regionu, edukację, kulturę i naukę. Ten konkretny dokument to nie sam projekt, tylko opinia Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego - ciała doradczego zrzeszającego przedstawicieli uczelni - która ocenia projekt z punktu widzenia uczelni, studentów i naukowców. Rada generalnie popiera kierunek zmian, ale zgłasza kilka uwag do doprecyzowania.

• Nowy związek metropolitalny będzie mógł finansować lub dofinansowywać zadania uczelni - na przykład kształcenie studentów albo prowadzenie badań naukowych - jeśli będą powiązane ze strategią rozwoju regionu.
• Związek będzie mógł też wspierać szkoły podstawowe i ponadpodstawowe, ośrodki kształcenia zawodowego oraz kulturę i zabytki na terenie metropolii.
• Powstanie możliwość utworzenia metropolitalnego funduszu rozwoju - spółki, przez którą metropolia będzie mogła finansować projekty rozwojowe, w tym związane z nauką i szkolnictwem wyższym.
• Przedstawiciele środowiska naukowego zyskają miejsce w obradach władz metropolii - będą mogli doradzać, choć bez prawa głosu.
• Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego domaga się doprecyzowania, że wsparcie dla uczelni ma być dodatkiem, a nie zastępstwem państwowego finansowania uczelni, oraz by zmiany dotyczące federacji uczelni uchwalać osobno, w zmianie ustawy o szkolnictwie wyższym, a nie przy okazji tego projektu.

Projekt ustawy złożył rząd (Rada Ministrów). Tę konkretną opinię przygotowała i przekazała Marszałkowi Sejmu Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego, na wniosek Marszałka Sejmu z 17 kwietnia 2026 r. o zaopiniowanie projektu. Opinię podpisał przewodniczący Rady, dr hab. Marcin Pałys, prof. UW.

Jeśli mieszkasz w Gdańsku, Gdyni, Sopocie albo w gminie, która wejdzie w skład nowego związku metropolitalnego, zmiana może w praktyce oznaczać więcej wspólnych, regionalnych projektów - na przykład dofinansowanie studiów czy badań naukowych powiązanych z potrzebami regionu, albo wspólne inwestycje w szkoły i kulturę, zamiast działań tylko pojedynczej gminy z osobna. Jeśli jesteś studentem, doktorantem lub młodym naukowcem na pomorskiej uczelni, projekt otwiera dodatkowe źródło finansowania konkretnych programów i projektów - ale nie zastępuje ono podstawowego finansowania uczelni przez państwo. Jeśli pracujesz na uczelni albo w szkole na terenie metropolii, twoja instytucja może zyskać nowego partnera finansowego i organizacyjnego, jakim stanie się związek metropolitalny.

Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie zgłosiła sprzeciwu wobec kierunku projektu i oceniła pozytywnie przepisy pozwalające związkowi metropolitalnemu wspierać uczelnie, szkoły, naukę i kulturę - uznała je za dobrą podstawę do budowania regionalnej współpracy nauki, edukacji i biznesu. Jednocześnie Rada wskazała, że przepis o finansowaniu zadań uczelni wymaga doprecyzowania, tak by nie dało się go odczytać jako zastąpienie państwowego finansowania uczelni finansowaniem metropolitalnym. Rada zgłosiła też zastrzeżenia do sposobu wprowadzenia zmian dotyczących federacji uczelni, postulując, by uchwalać je osobno, w nowelizacji ustawy o szkolnictwie wyższym, a nie w projekcie dotyczącym samorządu. Do dokumentu nie dołączono innych opinii ani stanowisk zewnętrznych instytucji.

Ten dokument - opinia Rady - nie zawiera Oceny Skutków Regulacji (OSR) ani żadnych szacunków kosztów, bo to nie jest sam projekt ustawy, tylko komentarz do niego. Z treści opinii wynika, że skutki będą przede wszystkim organizacyjne: powstanie nowe narzędzie prawne i finansowe (metropolitalny fundusz rozwoju), z którego będą mogły korzystać uczelnie, szkoły i instytucje kultury na terenie metropolii, a władze metropolii zyskają nowe zadanie - decydowanie o wspieraniu nauki i edukacji obok dotychczasowych zadań związanych z planowaniem przestrzennym i rozwojem regionu. Projekt zdążył już przejść dalszą ścieżkę legislacyjną - został uchwalony przez Sejm i podpisany przez Prezydenta.

Opinię wydano 14 maja 2026 r., na etapie prac nad rządowym projektem ustawy, jeszcze przed jego uchwaleniem. Marszałek Sejmu poprosił Radę o opinię 17 kwietnia 2026 r. Według stanu obecnego projekt przeszedł już całą ścieżkę legislacyjną - ustawę uchwalił Sejm, a Prezydent ją podpisał.