Rządowy projekt ustawy o związku metropolitalnym w województwie pomorskim.

Rząd proponuje stworzenie zupełnie nowej instytucji samorządowej - związku metropolitalnego obejmującego obszar wokół Trójmiasta w województwie pomorskim. To nowy, samodzielny akt prawny, a nie zmiana jednej istniejącej ustawy - ale żeby taki związek mógł realnie zacząć działać, projekt jednocześnie zmienia kilkanaście innych ustaw, między innymi o samorządzie gminnym, planowaniu przestrzennym, transporcie publicznym, gospodarce odpadami i finansach publicznych. Wzorem dla rządu był podobny związek działający na Śląsku - Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia - funkcjonujący od 2017 roku.

• Powstaje nowy związek metropolitalny w województwie pomorskim - będzie mógł zostać utworzony, jeśli zgodzi się na to co najmniej 70% samorządów objętych planowanym obszarem.
• Gminy należące do związku przestają samodzielnie przygotowywać własne plany przystosowania do zmian klimatu - od teraz zrobi to za nie jedną, wspólną decyzją związek.
• Związek dostaje nowe stałe zadania: dopasowywanie miast do zmian klimatu i ochronę środowiska oraz opiniowanie większych inwestycji budowlanych na swoim terenie.
• Związek będzie mógł otrzymywać pieniądze od gmin, powiatów i województwa w formie dotacji celowych, a powiaty należące do związku będą płacić stałą coroczną składkę na jego utrzymanie.
• Statut związku będzie mógł z czasem wyposażać go w dodatkowe, dobrowolne zadania - bez konieczności zmiany całej ustawy za każdym razem.

Projekt złożył rząd (Rada Ministrów) jako projekt rządowy. Z uzasadnienia wynika, że o taką ustawę od lat zabiegały władze gmin i powiatów z okolic Trójmiasta, chcąc formalnej podstawy prawnej do współpracy - podobnej do tej, jaką od 2017 roku mają samorządy śląskie w ramach Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.

Dokument dotyczy przede wszystkim mieszkańców gmin i powiatów z okolic Trójmiasta, które wejdą w skład nowego związku - sam projekt nie precyzuje, które dokładnie samorządy to będą, bo zależy to od decyzji lokalnych władz i zgody mieszkańców wyrażonej w konsultacjach. Jeśli mieszkasz w takiej gminie, część spraw, które dziś załatwia osobno twój urząd miasta czy gminy - na przykład planowanie transportu publicznego, przygotowania na upały czy podtopienia, albo opiniowanie dużych inwestycji budowlanych - w przyszłości może być ustalana wspólnie dla całego obszaru metropolii, a nie osobno w każdej gminie. Jeśli jesteś radnym albo pracujesz w urzędzie gminy lub powiatu należącego do związku, zyskujesz nowy szczebel decyzyjny - zgromadzenie związku - które decyduje między innymi o wspólnym budżecie i wynagrodzeniu zarządu związku. A jeśli twoja gmina lub powiat kiedyś zdecyduje się wystąpić ze związku, ustawa reguluje z góry, co dzieje się wtedy z wcześniej wspólnie przyjętymi planami rozwoju.

Do materiałów dotyczących projektu dołączona jest opinia Sądu Najwyższego, który sprawdził, czy nowy związek metropolitalny nie wpłynie na sprawy rozpatrywane przez sądy - i nie zgłosił żadnych zastrzeżeń ani propozycji poprawek do projektu. Innych opinii - Prokuratora Generalnego, Krajowej Rady Izb Rolniczych, Biura Analiz Sejmowych czy Narodowego Banku Polskiego - nie znaleziono w dostępnych materiałach dotyczących tego druku.

Dostępny fragment dokumentu nie zawiera Oceny Skutków Regulacji (OSR) z konkretnymi kwotami, więc nie da się podać, ile dokładnie będzie kosztować utworzenie i utrzymanie związku ani ilu dokładnie mieszkańców to obejmie. Z treści projektu wynika za to jasno, kto poniesie koszty: powiaty należące do związku będą płacić stałą, coroczną składkę, a gminy, powiaty i województwo będą mogły dodatkowo wspierać związek dotacjami celowymi ze swoich budżetów. W zamian część zadań - jak plany przystosowania do zmian klimatu - nie będzie już musiała być przygotowywana osobno przez każdą gminę, co może oznaczać mniej powielanej pracy urzędników.

Projekt trafił do Sejmu 16 kwietnia 2026 r. jako projekt rządowy. Prace nad nim już się zakończyły - Prezydent podpisał ustawę, która pochodzi z 11 czerwca 2026 r. Jedynym wcześniejszym wzorem takiej instytucji był związek metropolitalny na Śląsku, utworzony w 2017 roku.