Do druku nr 2446 - opinia KRASP

Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich (KRASP) negatywnie ocenia projekt ustawy o związku metropolitalnym w województwie pomorskim - nie z powodu samego związku metropolitalnego, ale przez zmiany w prawie o szkolnictwie wyższym, które dopisano do tego projektu przy okazji.

• Rektorzy krytykują sam tryb procedowania: przepisy zmieniające zasady działania uczelni dopisano do projektu dopiero na etapie prac rządowych (w Stałym Komitecie Rady Ministrów), już po tym, jak pierwotna wersja projektu przeszła przez rządowe centrum legislacji bez tych zmian - dlatego nikt nie zapytał o zdanie uczelni ani KRASP, choć zwykle tak się dzieje przy zmianach dotyczących szkolnictwa wyższego.
• Krytykują też treść zmian: nowe zasady oceny (ewaluacji dyscyplin naukowych) w ramach federacji uczelni mogą stawiać uczelnie działające we wspólnej federacji w innej sytuacji niż uczelnie działające samodzielnie - a projekt nie wyjaśnia, dlaczego akurat takie rozwiązanie przyjęto.

Sam projekt ustawy złożył rząd. Tę opinię - na prośbę Kancelarii Sejmu - przygotowała Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich (KRASP), krytycznie oceniając zmiany dla uczelni dopisane do rządowego projektu.

Zwykłego obywatela to pismo nie dotyczy wprost - to głos ekspercki w sporze o szczegóły prawa dla uczelni, a nie przepis, który reguluje życie codzienne. Jeśli jednak pracujesz naukowo na uczelni, która wchodzi w skład federacji uczelni, nowe zasady oceny dyscyplin naukowych mogą wpłynąć na to, jak oceniana jest twoja jednostka - inaczej niż gdyby twoja uczelnia działała samodzielnie, co pośrednio może przełożyć się na finansowanie i prestiż jednostki.

Ten dokument to negatywna opinia rektorów akademickich (KRASP) w sprawie projektu ustawy o związku metropolitalnym - krytykuje zarówno sposób wprowadzenia zmian dotyczących uczelni, jak i ich treść merytoryczną. Do tego samego projektu opinię wydał także Sąd Najwyższy, który nie zgłosił uwag do projektu.

Samo to pismo niczego nie zmienia w prawie - to opinia zebrana w trakcie prac nad ustawą, nie przepis. Mimo krytyki rektorów, prace nad ustawą zostały dokończone: ustawę uchwalono, a Prezydent ją podpisał 11 czerwca 2026 roku. Oznacza to, że krytykowane przez KRASP przepisy o federacjach uczelni i ocenie dyscyplin naukowych weszły w życie w kształcie, który budził zastrzeżenia środowiska akademickiego, mimo że dokument nie podaje żadnych szacunków finansowych tych zmian.

Kancelaria Sejmu poprosiła KRASP o opinię 17 kwietnia 2026 r.; odpowiedź wpłynęła 19 maja 2026 r., w trakcie dalszych prac nad projektem. Ustawę ostatecznie uchwalono, a Prezydent podpisał ją 11 czerwca 2026 r.

Spór dotyczy trybu i treści zmian. KRASP zarzuca, że przepisy zmieniające zasady oceny nauki w federacjach uczelni dopisano na późnym etapie rządowych prac, z pominięciem konsultacji ze środowiskiem akademickim - mimo że przy zmianach w prawie o szkolnictwie wyższym takie konsultacje są zwykle standardem. Rektorzy uważają też, że nowe zasady oceny dyscyplin mogą stawiać uczelnie działające w federacjach w gorszej sytuacji niż uczelnie samodzielne, bez wyjaśnienia w projekcie, dlaczego przyjęto akurat takie rozwiązanie. W dokumencie nie ma odpowiedzi strony rządowej na te zarzuty.