Do druku nr 2289 - opinia FZZ

Forum Związków Zawodowych przesłało do Sejmu oficjalną opinię, w której dwie organizacje pracownicze - Związek Zawodowy Pracowników Policji i Krajowy Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Ad Rem" - wyrażają swoje stanowisko wobec projektu ustawy zmieniającej zasady ochrony przed dyskryminacją, nękaniem i mobbingiem w miejscu pracy. Związki popierają projekt i stanowczo sprzeciwiają się wszelkim próbom osłabienia zawartych w nim przepisów, podkreślając, że to długo oczekiwana reforma zapełniająca realne luki w prawie. Pismo, podpisane przez Przewodniczącą FZZ Dorotę Gardias, trafiło do Marszałka Sejmu z prośbą o uwzględnienie uwag w dalszych pracach Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach.

• Związki popierają nową, szerszą definicję dyskryminacji - w tym ochronę przed dyskryminacją przez pomyłkę (gdy pracodawca błędnie przypisuje pracownikowi jakąś cechę) i przez skojarzenie (gdy pracownik jest traktowany gorzej, bo jest bliski osoby z chronioną cechą, np. niepełnosprawnością).
• Związki bronią słowa „każde" w przepisach o zakazach - argumentują, że jego usunięcie otworzyłoby furtkę do zawężającej interpretacji prawa i osłabiłoby ochronę pracowników.
• Minimalne odszkodowanie za dyskryminację jest według związków za niskie - projekt zakłada równowartość jednej miesięcznej płacy minimalnej; zdaniem FZZ taka kwota nie odstrasza pracodawców od naruszeń i ma jedynie symboliczny charakter.
• Związki popierają nową definicję mobbingu bez wymogu „długotrwałości" - wystarczy samo zachowanie naruszające godność, bez czekania aż sytuacja „utrwali się" w czasie ani bez konieczności wykazywania rozstroju zdrowia.
• Minimalne zadośćuczynienie za mobbing to 12-krotność płacy minimalnej - związki popierają ten próg, a nawet postulują jego podwyższenie, by przepis skutecznie odstraszał sprawców i pracodawców tolerujących nękanie.

Opinię złożyło Forum Związków Zawodowych za pośrednictwem swojej Przewodniczącej Doroty Gardias, w imieniu dwóch organizacji członkowskich: Związku Zawodowego Pracowników Policji (Joanna Stec-Trzpil) i Krajowego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Ad Rem" (Urszula Łobodzińska). Motywacją jest wieloletni postulat strony pracowniczej, by przepisy chroniące przed dyskryminacją i mobbingiem były realne, a nie jedynie deklaratywne.

Jeśli jesteś pracownikiem, który doświadcza nękania, gorszego traktowania lub mobbingu w pracy - ta opinia związkowa działa na Twoją korzyść. FZZ aktywnie blokuje próby osłabienia przepisów ochronnych, które pojawiły się w trakcie prac komisji sejmowej. Jeśli projekt przejdzie w kształcie popieranym przez związki, nie będziesz musiał udowadniać, że nękanie trwało „wystarczająco długo" ani że wywołało u Ciebie rozstrój zdrowia - wystarczy, że opiszesz fakty, a sąd sam oceni, czy doszło do naruszenia Twoich praw. Jeśli jesteś pracodawcą - nowe przepisy nałożą na Ciebie obowiązek aktywnego i systematycznego zapobiegania mobbingowi i dyskryminacji, co oznacza szkolenia, procedury zgłaszania naruszeń i regularne monitorowanie sytuacji w firmie. Związki zastrzegają jednak, że przewidziany termin 30 dni na uzgodnienie nowych wewnętrznych regulaminów ze stroną pracowniczą jest zbyt krótki i może utrudnić rzetelny dialog.

Niniejszy dokument sam w sobie jest opinią strony społecznej - Forum Związków Zawodowych - skierowaną do Sejmu w trakcie prac nad projektem. Związek Zawodowy Pracowników Policji i KNSZZ „Ad Rem" generalnie popierają projekt i sprzeciwiają się jego osłabianiu w komisji. Formułują jednak dwa konkretne zastrzeżenia: po pierwsze, uważają że minimalne odszkodowanie za dyskryminację (równowartość jednej miesięcznej płacy minimalnej) jest zbyt niskie, by skutecznie odstraszać pracodawców od naruszeń - kwota ta ma charakter symboliczny i nie spełnia funkcji prewencyjnej. Po drugie, oceniają że termin 30 dni na uzgodnienie nowych regulaminów przeciwdziałania naruszeniom jest zbyt krótki zarówno dla pracodawców, jak i dla organizacji związkowych, które potrzebują czasu na rzetelny dialog. W pozostałym zakresie opinia jest jednoznacznie pozytywna: związki popierają nowe definicje dyskryminacji i mobbingu, przepisy o ciężarze dowodu, obowiązek aktywnej prewencji po stronie pracodawców oraz zmiany w procedurze sądowej ujednolicające rozpatrywanie spraw pracowniczych.

Dokument jest opinią organizacji związkowych, a nie projektem ustawy, więc nie zawiera Oceny Skutków Regulacji. Na podstawie treści opinii można jednak wskazać praktyczne następstwa projektu, który opiniuje. Pracownicy zyskają szerszą ochronę przed mobbingiem i dyskryminacją - już samo zachowanie naruszające godność będzie podstawą do roszczeń, bez czekania na eskalację sytuacji. Pracodawcy będą musieli wdrożyć aktywne procedury prewencyjne: szkolenia, regulaminy, mechanizmy anonimowego zgłaszania naruszeń i regularny monitoring - związki argumentują, że to leży też w interesie pracodawców, bo zmniejsza ryzyko kosztownych sporów sądowych. Sądy pracy zyskają ujednoliconą właściwość do rozpatrywania spraw pracowniczych w całości, co ma przyspieszyć i uprościć postępowania. Nowe przepisy mają wejść w życie po sześciomiesięcznym okresie dostosowawczym, choć związki wskazują, że termin 30 dni na uzgodnienie wewnętrznych regulaminów zakładowych może okazać się zbyt krótki na rzetelny dialog społeczny.

Projekt zmiany Kodeksu pracy, którego dotyczy opinia, jest inicjatywą poselską (złożoną przez grupę posłów, nie przez rząd) i jest procedowany przez Komisję Nadzwyczajną do spraw zmian w kodyfikacjach. Opinia FZZ wpłynęła do Sejmu 10 czerwca 2026 r.

W treści opinii FZZ wyraźnie sygnalizuje, że w komisji sejmowej toczą się spory o konkretne przepisy - padały propozycje wykreślenia słowa „każde" z definicji zakazów, ograniczenia nowej definicji mobbingu, zamknięcia otwartego katalogu naruszeń, a być może też obniżenia progów odszkodowań. Związki zawodowe zdecydowanie sprzeciwiają się tym zmianom, argumentując, że każde osłabienie przepisów pozbawi pracowników realnej ochrony. Z treści opinii wynika, że po drugiej stronie sporu prawdopodobnie stoją organizacje pracodawców, które podnoszą obawy o nadmierną i nieproporcjonalną odpowiedzialność wynikającą z nowych przepisów - FZZ odpiera te zarzuty, wskazując, że obowiązek prewencji ma charakter organizacyjny, a nie absolutny, i jest już standardem w wielu firmach.