Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz ustawy - Kodeks postępowania cywilnego.

Projekt złożył rząd. Z uzasadnienia wynika, że motywacją jest dostosowanie przepisów do ponad 20-letniego dorobku orzecznictwa sądowego oraz realna poprawa ochrony pracowników przed przemocą w miejscu pracy.

Jeśli doświadczasz mobbingu w pracy — powtarzającego się nękania, zastraszania, wykluczania z zespołu czy ciągłego poniżania — nowe przepisy dają ci prawo do zadośćuczynienia wynoszącego co najmniej sześciokrotność minimalnego wynagrodzenia za pracę. To znacznie więcej niż dotychczasowa minimalna kwota, która wynosiła tylko jednokrotność.

Jeśli jesteś rodzicem dziecka z niepełnosprawnością, masz partnera innej narodowości lub chorego rodzica, a pracodawca z tego powodu gorzej cię traktuje — nowe przepisy wprost obejmują takie sytuacje jako dyskryminację przez skojarzenie i dają ci prawo do odszkodowania lub zadośćuczynienia. Do tej pory taka ochrona w Kodeksie pracy nie była wyraźnie zapisana.

Jeśli zgłosiłeś mobbing lub dyskryminację, a pracodawca zwolnił cię lub pogorszył ci warunki pracy w odwecie — masz wyraźną ochronę i prawo do zadośćuczynienia, nawet jeśli ostatecznie okaże się, że pierwotne naruszenie nie zostało potwierdzone przez sąd (pod warunkiem, że działałeś w dobrej wierze). Dotyczy to też pracowników, którzy wsparli koleżankę lub kolegę w dochodzeniu praw.

Jeśli prowadzisz firmę zatrudniającą co najmniej 9 osób — masz 6 miesięcy od wejścia ustawy w życie, żeby wprowadzić lub zaktualizować wewnętrzne procedury antymobbingowe i antydyskryminacyjne w regulaminie pracy. Mają one powstać wspólnie z pracownikami lub ich przedstawicielami.

Do projektu nie dołączono opinii zewnętrznych instytucji ani wyników konsultacji społecznych — treść dokumentu obejmuje wyłącznie projekt ustawy i uzasadnienie rządowe, bez załączonych stanowisk Sądu Najwyższego, Prokuratury Generalnej, Państwowej Inspekcji Pracy (PIP), organizacji pracodawców ani związków zawodowych.

Pełna Ocena Skutków Regulacji (OSR) nie została dołączona do dostępnej treści projektu — uzasadnienie odsyła do formularza OSR bez podawania konkretnych szacunków finansowych. Na podstawie treści projektu można jednak wskazać następujące praktyczne skutki:

Dla pracowników: wyższe minimalne kwoty zadośćuczynienia za mobbing (6-krotność) i za wielokrotną dyskryminację (3-krotność minimalnego wynagrodzenia) tworzą silniejszą zachętę do dochodzenia praw przed sądem. Bardziej przejrzysta definicja mobbingu — rezygnacja z wymogu „długotrwałości" na rzecz „uporczywości" — może ułatwić wygranie sprawy. Nowe typy dyskryminacji (przez skojarzenie i przez założenie) rozszerzają krąg chronionych osób.

Dla pracodawców: firmy zatrudniające 9 lub więcej osób muszą w ciągu 6 miesięcy opracować lub zaktualizować procedury antymobbingowe. Pracodawca, który wypłacił odszkodowanie za mobbing, może teraz żądać zwrotu tej kwoty od osoby, która mobbingu faktycznie się dopuściła — np. od przełożonego. Wyższe minimalne kwoty zadośćuczynienia oznaczają wyższe ryzyko finansowe dla firm, które nie zapobiegają mobbingowi.

Dla sądów: wszystkie sprawy o mobbing, dyskryminację i naruszenie dóbr osobistych pracownika będą rozpatrywane przez sądy rejonowe — niezależnie od wartości roszczenia. Może to zwiększyć liczbę spraw w tych sądach.

Ustawa wchodzi w życie 21 dni od ogłoszenia. Nowe przepisy stosuje się też do mobbingu i dyskryminacji, które rozpoczęły się przed wejściem ustawy w życie, ale trwają nadal po tej dacie. Toczące się już sprawy sądowe są dokończone według starych przepisów proceduralnych.

Rządowy projekt ustawy na etapie prac przygotowawczych. Zmienia jednocześnie dwie ustawy: Kodeks pracy oraz Kodeks postępowania cywilnego. Projekt nawiązuje do wieloletniego dorobku orzecznictwa sądów pracy i Sądu Najwyższego.