Do druku nr 2289 - opinia KRS

Projekt pochodzi od rządu. Opinię wystawiła Krajowa Rada Sądownictwa (KRS) — podpisała ją Przewodnicząca KRS sędzia Dagmara Pawełczyk-Woicka, a pismo do Sejmu przesłał wiceprzewodniczący sędzia Rafał Puchalski. KRS oceniła projekt negatywnie w zakresie swoich uprawnień dotyczących ochrony niezawisłości sędziowskiej.

Jeśli jesteś pracownikiem, który doświadczył mobbingu — projekt gwarantuje Ci minimalną kwotę odszkodowania bez względu na to, ile zażądasz w pozwie. To brzmi jak wzmocnienie Twojej pozycji, ale KRS ostrzega: sztywny próg może sprawić, że sąd przyzna kwotę niedostosowaną do realnej krzywdy, co może być kwestionowane przez pracodawcę w wyższej instancji i wydłużyć sprawę.

Jeśli jesteś pracodawcą pozwanym za mobbing — Twoje ryzyko finansowe rośnie, bo minimalna kwota zasądzona przez sąd jest ustalona ustawowo. Co więcej, sąd mógłby z własnej inicjatywy zbadać naruszenia, których pracownik nawet nie zgłosił w pozwie, rozszerzając zakres sprawy nieoczekiwanie dla obu stron. Dokument nie podaje szacunków, ilu pracowników lub pracodawców dotknęłyby zmiany.

Krajowa Rada Sądownictwa (KRS) jest jedyną instytucją, której opinia jest dostępna w tym dokumencie, i zgłasza trzy poważne zastrzeżenia. Przeniesienie skomplikowanych spraw pracowniczych (o ochronę dóbr osobistych) z sądów okręgowych do rejonowych obniży — zdaniem KRS — poziom ochrony prawnej, bo sądy okręgowe skupiają sędziów z większym doświadczeniem orzeczniczym. Narzucenie minimalnej kwoty zadośćuczynienia za mobbing ogranicza swobodę orzekania i może prowadzić do wyroków niedostosowanych do konkretnych okoliczności — KRS podkreśla, że żaden inny przepis w polskim prawie cywilnym nie zna podobnego ograniczenia dolnego progu zadośćuczynienia za krzywdę. Najbardziej krytycznie Rada ocenia obowiązek badania przez sąd z urzędu naruszeń, których pracownik nie zgłosił: sąd stałby się faktycznym reprezentantem powoda zamiast niezawisłym arbitrem, co KRS określa jako odejście od zasady bezstronności na rzecz modelu, w którym to sąd — nie strona — formułuje roszczenia i zbiera dowody.

Dokument nie zawiera Oceny Skutków Regulacji (OSR) — nie podano szacunków liczby spraw, kosztów dla sądów ani liczby pracowników, których dotknęłyby zmiany. Na podstawie treści projektu i opinii KRS można wskazać następujące skutki: pracownicy ofiary mobbingu zyskają gwarancję wyższego odszkodowania, ale sąd może orzec o naruszeniach, których sami nie zgłosili, co może być zarówno pomocą, jak i zaskoczeniem; pracodawcy poniosą wyższe ryzyko finansowe, bo dolna granica zasądzonej kwoty jest ustalona ustawowo bez względu na skalę faktycznej krzywdy; sądy rejonowe przejmą nowe kategorie spraw i nowe obowiązki dowodowe, co może zwiększyć ich obciążenie. KRS ostrzega, że skutkiem ubocznym może być naruszenie praw pozwanego, gdy sąd orzeka ponad żądania zgłoszone w pozwie.

Projekt jest na etapie konsultacji sejmowych — KRS wydała opinię 12 marca 2026 r. w odpowiedzi na pismo z 2 marca 2026 r. Dokument nie zawiera informacji o wcześniejszych próbach uregulowania tego zagadnienia.

Projekt budzi realne kontrowersje proceduralne i merytoryczne. KRS stoi na stanowisku, że propozycja, by sąd z własnej inicjatywy badał naruszenia dóbr osobistych pracownika ponad żądania pozwu, łamie fundamentalną zasadę polskiego procesu cywilnego — sąd nie może orzekać o czymś, o co nikt nie prosił. Krytycy mogą też wskazywać, że narzucenie minimalnej kwoty zadośćuczynienia zaburza zasadę indywidualizacji wyroku do konkretnej sytuacji. Zwolennicy zmian — niereprezentowani w tym dokumencie — mogliby argumentować, że mobbing jest trudny do udowodnienia, a ofiary często nie zgłaszają wszystkich naruszeń z obawy przed długim i kosztownym postępowaniem; silniejsza ochrona z mocy prawa wyrównuje realną dysproporcję sił między pracownikiem a pracodawcą.