Do druku nr 2289 - opinia UNGCN

Ten dokument to opinia, którą Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Agnieszka Dziemianowicz-Bąk przekazała posłom z Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach. Opinię przygotowała organizacja United Nations Global Compact Network Poland razem z prawnikami z kancelarii DLA Piper. Oceniają w niej rządowy projekt zmiany Kodeksu pracy, który ma ułatwić ofiarom mobbingu dochodzenie odszkodowania i zmusić pracodawców do realnego zapobiegania nękaniu w pracy. Eksperci popierają kierunek zmian, ale ostrzegają, że bez poprawek ustawa może w praktyce nie zadziałać tak, jak zakładają jej twórcy.

Ten dokument przekazała do Sejmu 26 maja 2026 r. minister Agnieszka Dziemianowicz-Bąk. Samą opinię napisali Kamil Wyszkowski z United Nations Global Compact Network Poland oraz prawnicy z kancelarii DLA Piper, w ramach inicjatywy „United Legals for Good".

Jeśli jesteś pracownikiem i doświadczasz teraz mobbingu - czyli powtarzającego się poniżania, izolowania czy zastraszania w pracy - te poprawki mają dla ciebie znaczenie wprost: łatwiej będzie ci uzyskać odszkodowanie, bo nie musisz już udowadniać, że mobbing wywołał u ciebie chorobę. Jeśli twoja sprawa o mobbing już toczy się w sądzie, eksperci chcą, żebyś mógł skorzystać z nowych, korzystniejszych zasad, zamiast utknąć przy starych, trudniejszych przepisach - sam rządowy projekt tego nie przewiduje. Jeśli jesteś pracodawcą, nawet małą firmą, projekt (a tym bardziej postulaty ekspertów) oznacza konieczność posiadania realnej, udokumentowanej procedury antymobbingowej - bez niej możesz zapłacić karę nałożoną przez Państwową Inspekcję Pracy (PIP), zanim jeszcze dojdzie do jakiegokolwiek zgłoszenia mobbingu.

Cały ten dokument to stanowisko United Nations Global Compact Network Poland i kancelarii DLA Piper wobec rządowego projektu. Eksperci bardzo pozytywnie oceniają samo podjęcie tematu mobbingu przez rząd i usunięcie z projektu wymogu udowodnienia rozstroju zdrowia przy zadośćuczynieniu. Krytykują jednak brak sankcji dla pracodawcy za sam brak działań zapobiegawczych, dopóki nie dojdzie do mobbingu, proponowany wymóg indywidualnej oceny każdego przypadku (bo grozi to wydłużeniem procesów i koniecznością powoływania biegłych) oraz brak objęcia nowymi przepisami spraw już toczących się w sądzie. Do tego druku nie dołączono innych opinii ani stanowisk instytucji publicznych.

Ten dokument nie zawiera formalnej Oceny Skutków Regulacji (OSR) - to opinia prawna, nie projekt z analizą kosztów. Eksperci powołują się jednak na dane Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS): w 2025 r. wystawiono w Polsce 1,8 mln zwolnień lekarskich z powodu zaburzeń psychicznych i zachowania, na łączną liczbę 34,1 mln dni absencji chorobowej - o prawie 10 proc. więcej niż rok wcześniej - a ich zdaniem znaczną część tych zwolnień wywołuje mobbing w pracy. Jeśli postulaty ekspertów zostaną uwzględnione, pracodawcy poniosą dodatkowe koszty: dokumentowania działań antymobbingowych, prowadzenia rejestrów zgłoszeń i ewentualnych grzywien nakładanych przez Państwową Inspekcję Pracy. Jeśli nie zostaną uwzględnione, jak piszą autorzy opinii, obowiązek przeciwdziałania mobbingowi pozostanie w dużej mierze przepisem bez realnych konsekwencji dla pracodawcy, dopóki mobbing faktycznie nie wystąpi.

Projekt trafił do Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach, kierowanej przez posłankę Barbarę Dolniak. Tę opinię minister przekazała komisji 26 maja 2026 r., z prośbą o jej publikację na stronie Sejmu.

Głównym punktem sporu jest to, czy sąd ma oceniać mobbing „obiektywnie" - czyli z perspektywy przeciętnej, rozsądnej osoby, jak dotychczas - czy „indywidualnie", uwzględniając cechy konkretnej ofiary, jak proponuje rząd. Eksperci ostrzegają, że wersja rządowa w praktyce utrudni, a nie ułatwi dochodzenie odszkodowań. Drugi spór dotyczy tego, czy nowe, korzystniejsze przepisy powinny objąć też sprawy o mobbing, które już toczą się w sądach - rząd mówi nie, autorzy opinii mówią tak.