Do druku nr 2528 - opinia KNF

Ten dokument to oficjalna opinia Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego (UKNF) do projektu ustawy o rynku kryptoaktywów, który przygotował Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Chodzi o nowe prawo, które ma dać Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) uprawnienia do pilnowania giełd kryptowalut i innych firm oferujących kryptoaktywa - w tym prawo do blokowania podejrzanych kont czy ostrzegania przed nieuczciwymi platformami. UKNF, czyli urząd obsługujący samą Komisję, przesłał Sejmowi swoje zastrzeżenia do konkretnych fragmentów projektu - wskazuje kilka przepisów, które w praktyce mogłyby okazać się niewykonalne albo osłabić ochronę klientów zamiast ją wzmocnić.

• Blokada konta bez możliwości powiadomienia właściciela - projekt każe Komisji doręczać posiadaczowi konta odpis żądania blokady, ale KNF w ogóle nie zna jego danych osobowych (ma je tylko giełda kryptowalut). UKNF proponuje odwrócić procedurę: to platforma informuje klienta, a on sam może potem wystąpić do KNF o kopię dokumentu.
• Zgoda sądu przed przedłużeniem blokady - pomysł uznany za niewykonalny - projekt wymaga, by przedłużenie blokady konta powyżej trzech miesięcy zatwierdzał najpierw sąd administracyjny. UKNF ostrzega, że na rozstrzygnięcie takich spraw czeka się dziś nawet około pięciu lat, a żaden podobny przepis (dotyczący np. kont bankowych czy podejrzenia prania pieniędzy) wcześniejszej zgody sądu nie wymaga.
• 14 dni na zakończenie sprawy o manipulację rynkiem to za mało - zdaniem UKNF tak krótki, sztywny termin na zebranie dowodów i wydanie decyzji grozi pochopnymi, błędnymi rozstrzygnięciami, zwłaszcza że KNF musi wcześniej dopiero ustalić, kim jest właściciel podejrzanego konta.
• Opłata na nadzór nad rynkiem krypto - zbyt niska, by KNF mógł działać - projekt proponuje maksymalną roczną opłatę od firm kryptowalutowych na poziomie 0,1% ich przychodów. Według wyliczeń UKNF potrzeba co najmniej 0,4% przychodów, inaczej nie starczy pieniędzy na zatrudnienie specjalistów od blockchaina ani na potrzebne narzędzia informatyczne.
• Bałagan przy blokowaniu podejrzanych stron internetowych - nowy rejestr domen wykorzystywanych do nielegalnej działalności krypto ma się nazywać tak samo jak istniejąca już „Lista ostrzeżeń publicznych KNF”, co zdaniem UKNF wprowadza prawny chaos, otwiera dwie równoległe drogi odwołania do sądu i daje słabszą ochronę klientom niż wymagają tego unijne przepisy o rynku kryptoaktywów.

Projekt ustawy złożył Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. To odpowiedź UKNF na prośbę Marszałka Sejmu o opinię - podpisał ją przewodniczący Komisji Nadzoru Finansowego Jacek Jastrzębski.

To dotyczy każdego, kto ma konto na giełdzie kryptowalut albo kupuje bitcoiny czy inne tokeny przez polską platformę - bo to właśnie takie konta miałyby być blokowane, gdy KNF podejrzewa manipulację rynkiem. Jeśli jesteś taką osobą, w praktyce mogłoby się okazać, że nikt oficjalnie Cię nie poinformuje o blokadzie konta, bo - jak zauważa UKNF - sam urząd nie ma Twoich danych i nie wie, do kogo wysłać pismo; to platforma, na której masz konto, musiałaby Cię o tym zawiadomić. Jeśli prowadzisz firmę oferującą usługi związane z kryptoaktywami, czeka Cię nowa, roczna opłata na pokrycie kosztów nadzoru KNF - UKNF ostrzega, że proponowana stawka może się okazać zbyt niska, co w dłuższej perspektywie może oznaczać gorszy, wolniejszy nadzór nad całym rynkiem, a więc mniejsze bezpieczeństwo dla wszystkich klientów. Dotyczy to też sądów administracyjnych, które musiałyby błyskawicznie zatwierdzać decyzje o blokadach - a UKNF uważa, że przy obecnym obciążeniu sądów jest to nierealne.

Do druku dołączono opinię Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego (UKNF), która jest krytyczna wobec kilku kluczowych przepisów: UKNF wskazuje, że procedura powiadamiania o blokadzie konta jest w obecnym kształcie niewykonalna, sprzeciwia się wymogowi wcześniejszej zgody sądu administracyjnego na przedłużenie blokady, uważa proponowane terminy na prowadzenie postępowań za zbyt krótkie, ocenia proponowaną opłatę nadzorczą jako rażąco zaniżoną oraz krytykuje sposób uregulowania rejestru podejrzanych domen internetowych jako niezgodny z unijnymi przepisami o rynku kryptoaktywów. UKNF nie zajmuje jednoznacznego stanowiska „za” ani „przeciw” całości projektu - przedstawia wyłącznie uwagi techniczno-prawne do konkretnych przepisów.

Ten dokument nie zawiera własnej Oceny Skutków Regulacji (OSR) - to opinia prawna, a nie analiza kosztów. Jeśli uwagi UKNF zostaną zignorowane, według samego UKNF grozi to tym, że część przepisów w ogóle nie da się zastosować (np. obowiązek doręczenia informacji o blokadzie osobie, której danych KNF nie zna), sprawy o blokadę mogą utknąć w sądach administracyjnych na lata zamiast być rozstrzygane szybko, a Komisja może nie mieć wystarczających pieniędzy na zatrudnienie fachowców od kryptowalut, jeśli opłata nadzorcza zostanie utrzymana na poziomie 0,1% przychodów firm - UKNF szacuje, że potrzeba co najmniej 0,4%. To przekłada się na słabszy, wolniejszy nadzór nad całym rynkiem kryptoaktywów, czyli mniejsze bezpieczeństwo pieniędzy zwykłych użytkowników giełd.

UKNF przesłał swoje uwagi 29 maja 2026 r., odpowiadając na prośbę Marszałka Sejmu z 11 maja 2026 r. Prace nad prezydenckim projektem trwają już na etapie sprawozdania komisji sejmowej.

Największy spór dotyczy pomysłu, by przedłużenie blokady konta krypto wymagało wcześniejszej zgody sądu administracyjnego. Zwolennicy takiego rozwiązania chcą silniejszej ochrony praw właścicieli kont przed decyzją nadzorcy, zanim ta zacznie obowiązywać. UKNF uważa to za rozwiązanie obce dotychczasowemu polskiemu nadzorowi finansowemu, niewykonalne przy dzisiejszym obciążeniu sądów administracyjnych (kolejki sięgające nawet pięciu lat) i grożące poważnym paraliżem spraw. Drugi spór to wysokość opłaty nadzorczej dla firm kryptowalutowych - UKNF chce stawki ponad czterokrotnie wyższej niż ta zaproponowana w projekcie.