Do druku nr 1962 - opinia PG

To pismo to oficjalna opinia Prokuratora Generalnego w sprawie projektu zmiany ustawy - Prawo o adwokaturze, przygotowanego przez sejmową komisję. Kancelaria Sejmu poprosiła go o ocenę projektu, a Prokurator Generalny odpowiedział krytycznie w kilku miejscach - wskazuje przepisy sformułowane niejasno, błędy językowe oraz rozwiązania budzące wątpliwości co do zgodności z Konstytucją. Nie oznacza to jednak, że odrzuca projekt w całości - proponuje raczej konkretne poprawki.

• Brakuje zasad przyznawania samorządowi adwokackiemu dotacji i subwencji - nie wiadomo, kto miałby je przyznawać i na co wolno byłoby je wydać.
• Nowy opis zadań samorządu adwokackiego myli go z organizacjami pozarządowymi i urzędami administracji publicznej - Prokurator Generalny żąda poprawki językowej i usunięcia błędnego zwrotu.
• Samorząd adwokacki miałby dostać w sprawach sądowych uprawnienia zbliżone do organizacji społecznych i pozarządowych - Prokurator Generalny uważa to za niejasne i sprzeczne z rolą samorządu zawodowego zapisaną w Konstytucji.
• Adwokaci mieliby oficjalnie zajmować się pisaniem projektów przepisów wykonywanych obecnie przez urzędników rządowych - Prokurator Generalny ocenia to jako nieuzasadnione, bo takiego uprawnienia nie ma nawet Rzecznik Praw Obywatelskich.
• Nowe przepisy o pomocy przy zawieraniu umów prawniczych i o zorganizowanym dochodzeniu roszczeń grupowych są sformułowane niejasno i mogą się pokrywać z już istniejącymi przepisami o pozwach grupowych.

Zmianę ustawy - Prawo o adwokaturze zgłosiła sejmowa komisja (projekt komisyjny). Samo to pismo to odpowiedź Prokuratora Generalnego na prośbę Kancelarii Sejmu o wydanie opinii; w jego imieniu podpisał je pierwszy zastępca Prokuratora Generalnego, Dariusz Korneluk.

Ten dokument dotyczy przede wszystkim samych adwokatów i sposobu działania ich samorządu zawodowego, ale pośrednio ma znaczenie także dla klientów kancelarii prawnych. Jeśli jesteś adwokatem - zmiany mogą poszerzyć zakres Twojej pracy o pisanie projektów przepisów oraz pomoc przy dochodzeniu roszczeń grupowych, ale Prokurator Generalny ostrzega, że te przepisy są niejasne i mogą rodzić spory interpretacyjne. Jeśli jesteś stroną sprawy sądowej, w której zamieszany jest adwokat (np. jako oskarżony lub pokrzywdzony) - samorząd adwokacki mógłby, zgodnie z projektem, brać udział w Twojej sprawie na prawach zbliżonych do organizacji społecznej, choć Prokurator Generalny podkreśla, że zakres tego uprawnienia nie jest jasno określony w przepisie.

Jedynym stanowiskiem dostępnym w tym dokumencie jest opinia Prokuratora Generalnego. Nie neguje on samego pomysłu zmiany przepisów, ale wskazuje, że kilka nowych rozwiązań jest niedopracowanych: brakuje zasad przyznawania dotacji samorządowi adwokackiemu, przepis o nowych uprawnieniach procesowych tego samorządu jest niejasny językowo i budzi wątpliwości konstytucyjne, a rozszerzenie uprawnień adwokatów o pisanie projektów przepisów wykonywanych przez rząd ocenia jako nieuzasadnione. Do tego pisma nie dołączono opinii innych instytucji ani wyników konsultacji społecznych.

To pismo nie jest projektem ustawy ani Oceną Skutków Regulacji - to opinia prawna, więc nie zawiera wyliczeń kosztów ani liczby osób, których zmiana dotknie. Z treści opinii wynika jednak, że jeśli uwagi Prokuratora Generalnego nie zostaną uwzględnione, mogą pojawić się dwa praktyczne problemy: dotacje i subwencje dla samorządu adwokackiego mogłyby być przyznawane bez jasnych zasad, co obniżyłoby przejrzystość finansowania tej instytucji, a niejasne brzmienie przepisu o udziale samorządu adwokackiego w sprawach sądowych mogłoby pozwolić mu uczestniczyć w znacznie szerszym zakresie postępowań, niż pierwotnie zakładali twórcy projektu.

Kancelaria Sejmu poprosiła Prokuratora Generalnego o opinię w tej sprawie 22 października 2025 r., a odpowiedź wpłynęła 8 grudnia 2025 r. Projekt zmiany ustawy - Prawo o adwokaturze to projekt komisyjny, wciąż w toku prac sejmowych.

Głównym punktem spornym w opinii jest pytanie, czy samorząd adwokacki powinien dostać w sądach uprawnienia zbliżone do organizacji społecznych i pozarządowych. Twórcy projektu nie wyjaśnili w uzasadnieniu, po co wprowadzają tę zmianę. Prokurator Generalny uważa, że byłoby to sprzeczne z rolą samorządu zawodowego określoną w Konstytucji - samorząd ma reprezentować interesy zawodowe adwokatów, a nie interes ogółu społeczeństwa, który już jest chroniony przez adwokatów działających jako obrońcy i pełnomocnicy w konkretnych sprawach.