Komisyjny projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze.

Ten dokument to poprawka do ponad czterdziestoletniej ustawy, która reguluje działanie adwokatów w Polsce - czyli prawników uprawnionych do reprezentowania klientów przed sądem i udzielania porad prawnych. Projekt złożyła sejmowa komisja, a nie rząd. Uzasadnienie wprost mówi, że obecne przepisy mają luki utrudniające samorządowi adwokackiemu (organizacji zrzeszającej wszystkich adwokatów) codzienne funkcjonowanie - brakuje np. jasnych zasad finansowania czy możliwości zdalnych obrad. Projekt te braki uzupełnia, precyzuje na czym polega pomoc prawna świadczona przez adwokatów oraz wprowadza karę dla osób, które bezprawnie podają się za adwokata.

• Powstaje nowa kara - do 50 000 złotych grzywny albo ograniczenie wolności - dla każdego, kto podaje się za adwokata, nie mając do tego uprawnień.
• Doprecyzowano, na czym polega pomoc prawna świadczona przez adwokata: oprócz porad, pism i występowania przed sądem obejmuje ona też pośredniczenie przy zawieraniu umów o pomoc prawną oraz dochodzenie w imieniu klienta roszczeń przeniesionych na inną firmę lub osobę.
• Organy samorządu adwokackiego (np. okręgowe rady adwokackie) będą mogły obradować i głosować zdalnie lub w trybie mieszanym, a nie tylko stacjonarnie jak dotychczas.
• Adwokat będzie musiał zgłosić swoją siedzibę zawodową w ciągu 3 dni od rozpoczęcia praktyki, a nie - jak dziś - w ciągu 30 dni.
• Przybywa powodów do skreślenia z listy adwokatów: ograniczenie zdolności do samodzielnego podejmowania decyzji prawnych oraz długotrwałe zaleganie ze składkami członkowskimi w wysokości równej składce rocznej.

Projekt zgłosiła sejmowa komisja, nie rząd. Uzasadnienie wskazuje, że zmiany odpowiadają na potrzeby zgłaszane od lat przez adwokatów i ich samorząd, realizując m.in. decyzje przyjęte przez Zjazd Adwokatury w 2016 roku.

Większość zmian dotyczy samych adwokatów i ich samorządu, ale kilka rzeczy odczują też zwykli ludzie korzystający z pomocy prawnej. Jeśli szukasz pomocy prawnej i trafisz na kogoś, kto przedstawia się jako adwokat, choć nim nie jest, po zmianie taka osoba może zostać ukarana grzywną do 50 000 złotych lub ograniczeniem wolności - ma to chronić klientów przed osobami podszywającymi się pod prawników. Jeśli jesteś stroną sprawy, w której toczy się postępowanie dyscyplinarne przeciwko adwokatowi, sprawa - w niektórych przypadkach - będzie mogła zostać skierowana do mediacji zamiast ciągnąć się miesiącami. Jeśli jesteś adwokatem lub aplikantem adwokackim, zmieniają się zasady płacenia składek, możliwość zdalnego udziału w zebraniach izby oraz warunki, w jakich można zostać skreślonym z listy.

Do druku nie dołączono opinii zewnętrznych instytucji ani wyników konsultacji społecznych.

Projekt nie zawiera osobnej Oceny Skutków Regulacji (OSR), czyli dokumentu szacującego koszty i skutki finansowe zmian. Z uzasadnienia wynika, że wejście w życie ustawy nie będzie wymagało wydania przepisów wykonawczych przez rząd - jedyny obowiązek to dostosowanie wewnętrznych regulaminów samorządu adwokackiego w ciągu 6 miesięcy od wejścia w życie zmian. Finansowanie działań samorządu adwokackiego ma pochodzić głównie ze składek adwokatów i aplikantów, opłat za wpis na listę oraz wpłat izb adwokackich - nie z budżetu państwa, więc zmiana sama w sobie nie powinna generować nowych wydatków publicznych. Ustawa ma wejść w życie 14 dni od ogłoszenia.

Dokument to projekt ustawy złożony przez komisję sejmową wraz z uzasadnieniem, na etapie przed dalszymi pracami w Sejmie. Wcześniej te same przepisy zmieniano fragmentarycznie, głównie w zakresie zasad dostępu do zawodu adwokata.