Do druku nr 1962 - opinia NRA

Ten dokument to pisemne stanowisko władz adwokatury (Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej) przesłane do Marszałka Sejmu w sprawie zmiany w ustawie o adwokaturze, która ma zmniejszyć liczbę osób zasiadających w komisji sprawdzającej egzamin wstępny na aplikację adwokacką. Adwokaci odpowiadają na krytykę zgłoszoną przez dziekanów publicznych uniwersyteckich wydziałów prawa i tłumaczą, po co ta zmiana jest potrzebna - ma obniżyć koszty organizacji egzaminu i uczynić start w zawodzie adwokata tańszym oraz bardziej dostępnym, niezależnie od zamożności czy miejsca zamieszkania kandydata.

• Komisja, która sprawdza egzamin wstępny na aplikację adwokacką, ma być mniejsza niż obecna siedmioosobowa - dokładnej docelowej liczby członków pismo nie podaje.
• Cel zmiany to obniżenie kosztów organizowania egzaminu, a w efekcie niższe koszty dla osób, które chcą zdawać na aplikację adwokacką.
• Zadania komisji się nie zmieniają - nadal ma pilnować, żeby egzamin przebiegał zgodnie z przepisami, i ustalać wyniki, porównując odpowiedzi kandydatów z gotowym wzorcem.
• Komisja nadal nie będzie układać pytań egzaminacyjnych ani przygotowywać wzorca odpowiedzi - to dzieje się na wcześniejszym etapie, którego ta zmiana nie dotyczy.
• Przedstawiciel środowiska naukowego nie musi już zasiadać w każdej komisji egzaminacyjnej, choć może nadal uczestniczyć w przygotowaniu pytań na wcześniejszym etapie.

Pismo podpisał Przemysław Rosati, prezes Naczelnej Rady Adwokackiej (NRA - samorządu adwokatów). To odpowiedź na krytyczną uchwałę Konferencji Dziekanów Wydziałów Prawa wobec projektowanej zmiany.

Zmiana dotyczy przede wszystkim absolwentów prawa, którzy planują zdawać egzamin wstępny na aplikację adwokacką - czyli pierwszy krok do zostania adwokatem. Jeśli jesteś takim absolwentem, mniejsza komisja ma oznaczać niższe koszty organizacji egzaminu, co w praktyce może przełożyć się na niższe opłaty za sam start w zawodzie - łatwiej będzie podejść do egzaminu osobom mniej zamożnym i mieszkającym poza dużymi miastami. Jeśli jesteś wykładowcą prawa na uczelni publicznej, zmiana może oznaczać, że rzadziej zasiądziesz w komisji egzaminacyjnej, choć - zdaniem adwokatów - Twój realny wpływ na jakość egzaminu, czyli udział w układaniu pytań, się nie zmienia. Dla przeciętnego obywatela, który nie planuje zostać adwokatem, zmiana nie ma bezpośredniego znaczenia.

W tym dokumencie ścierają się dwa stanowiska środowisk prawniczych. Konferencja Dziekanów Publicznych Uniwersyteckich Wydziałów Prawa - w swojej uchwale - krytykuje projektowaną zmianę, twierdząc, że mniejsza komisja egzaminacyjna ograniczy udział środowiska naukowego i obniży poziom merytoryczny oraz różnorodność (pluralizm) komisji. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej nie zgadza się z tą oceną, wskazując, że komisja egzaminacyjna nigdy nie układała pytań ani nie ustalała zakresu wiedzy - jej zadanie to sprawdzenie testów według gotowego wzorca odpowiedzi, więc zmniejszenie jej składu nie wpływa na jakość ani obiektywizm egzaminu.

Dokument nie zawiera Oceny Skutków Regulacji (OSR) ani żadnych konkretnych kwot czy liczb - to pismo opiniujące, nie sam projekt ustawy z wyliczeniami. Na podstawie jego treści: koszty organizacji egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką mają się zmniejszyć, bo mniej osób trzeba będzie zaangażować do pracy w komisji. W efekcie - zdaniem adwokatów - niższe mogą być też opłaty ponoszone przez kandydatów. Instytucje odpowiedzialne za organizację egzaminu będą musiały powoływać mniejsze komisje kwalifikacyjne. Środowisko akademickie może mieć zapewniony rzadszy bezpośredni udział w samych komisjach egzaminacyjnych, choć - jak podkreśla NRA - nie traci wpływu na przygotowanie pytań na wcześniejszym etapie.

Projekt zmiany ustawy o adwokaturze (komisyjny projekt ustawy) jest w Sejmie na etapie głosowania. To pismo z 14 lipca 2026 r. to głos w toczącej się dyskusji - odpowiedź adwokatów na krytyczną uchwałę dziekanów wydziałów prawa z lipca 2026 r.

Spór dotyczy tego, czy zmniejszenie komisji egzaminacyjnej osłabia nadzór środowiska naukowego nad jakością egzaminu na aplikację adwokacką. Dziekani wydziałów prawa uważają, że tak - i że ogranicza to pluralizm komisji oraz tworzy pole do sporu między władzą wykonawczą a samorządem adwokackim. Naczelna Rada Adwokacka odpowiada, że komisja nigdy nie miała wpływu na treść pytań ani wzorzec odpowiedzi, więc jej wielkość nie ma znaczenia dla jakości egzaminu, a cała zmiana ma na celu obniżenie kosztów i szerszy dostęp do zawodu.