Do druku nr 2530 - ocena BEOS w sprawie zgodności z prawem UE

To opinia prawna Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji Kancelarii Sejmu, sporządzona do projektu ustawy o kryptoaktywach. Dokument sprawdza dwie rzeczy: czy projekt jest zgodny z unijnymi przepisami o rynku kryptowalut oraz czy powinien być procedowany w Sejmie jako ustawa wdrażająca prawo Unii Europejskiej.

Opinia streszcza, co w praktyce robi opiniowany projekt: wyznacza Komisję Nadzoru Finansowego (KNF) jako urząd nadzorujący firmy zajmujące się kryptowalutami w Polsce, ustala zasady kar za łamanie przepisów oraz reguluje dostęp takich firm do banków i rachunków bankowych. Prawnicy Sejmu wskazują przy tym jeden konkretny problem: przepis o karach administracyjnych odsyła do unijnych zasad zbyt ogólnie, nie różnicując ich wysokości według rodzaju naruszenia, tak jak wymaga tego rozporządzenie unijne.

Projekt ustawy o kryptoaktywach złożyli posłowie, a w ich imieniu występuje poseł Sławomir Mentzen. Samą opinię o zgodności z prawem unijnym sporządziło Biuro Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji Kancelarii Sejmu - niezależna komórka prawna Sejmu, a nie autorzy projektu.

Jeśli prowadzisz firmę zajmującą się kryptowalutami - giełdę, portfel cyfrowy albo usługę wymiany - po wejściu ustawy w życie będziesz nadzorowany przez KNF i zapłacisz opłatę za zezwolenie oraz roczną opłatę na pokrycie kosztów nadzoru. Jeśli inwestujesz w kryptowaluty jako osoba prywatna, zyskujesz możliwość dochodzenia odszkodowania od firmy wydającej dany kryptoaktyw, jeśli poniesiesz przez nią szkodę, oraz pomoc Rzecznika Finansowego w sporach z takimi firmami bez konieczności iścia do sądu.

Ta opinia sama w sobie jest głosem eksperckim: Biuro Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji (BEOS) oceniło, że większość przepisów projektu jest zgodna z unijnym rozporządzeniem o rynku kryptoaktywów, znanym jako MiCA. Zastrzeżenie budzi jednak przepis o karach administracyjnych - BEOS wskazuje, że projekt odsyła do unijnych zasad zbyt ogólnie, bez zróżnicowania minimalnych progów kar według rodzaju naruszenia, czego wymaga rozporządzenie unijne. W drugiej, odrębnej opinii BEOS uznało, że projekt może być traktowany jako ustawa wdrażająca prawo Unii Europejskiej, co wpływa na dalszy tryb jego procedowania w Sejmie. Do dokumentu nie dołączono opinii innych instytucji, takich jak Prokurator Generalny czy Narodowy Bank Polski.

Ten dokument nie zawiera oceny skutków finansowych - to opinia prawna, a nie Ocena Skutków Regulacji (OSR), więc nie podaje kwot ani liczby firm, których to dotyczy. Praktyczna konsekwencja wskazanej wątpliwości jest jednak konkretna: jeśli przepis o karach nie zostanie poprawiony przed uchwaleniem ustawy, KNF może mieć problem ze stosowaniem zróżnicowanych kar wobec firm kryptowalutowych, co w praktyce osłabi ochronę osób inwestujących w kryptowaluty.

Projekt ustawy o kryptoaktywach jest już na etapie sprawozdania komisji sejmowej i był trzykrotnie poprawiany autopoprawkami między marcem a majem 2026 roku. Obie opinie BEOS powstały w trybie pilnym 12 maja 2026 r., tuż przed dalszymi pracami nad ustawą w Sejmie.

Prawnicy Sejmu wprost napisali, że jeden z przepisów projektu - dotyczący kar dla firm łamiących zasady rynku kryptowalut - budzi wątpliwości co do zgodności z prawem unijnym, bo nie różnicuje wysokości kar według wagi naruszenia. To sygnał dla posłów, że ten fragment ustawy może wymagać poprawki, zanim zostanie ona ostatecznie uchwalona - w przeciwnym razie Polska ryzykuje niezgodność z unijnym rozporządzeniem o rynku kryptoaktywów.