Poselski projekt ustawy o kryptoaktywach.

Ten poselski projekt to w praktyce polska „instrukcja obsługi” dla unijnego rozporządzenia o rynku kryptoaktywów, znanego jako MiCA. Samo rozporządzenie unijne działa w Polsce automatycznie, ale potrzebne są krajowe przepisy, które wskażą, kto ma je egzekwować, ile trzeba zapłacić za licencję i jakie kary grożą za działanie bez zezwolenia. Projekt wskazuje Komisję Nadzoru Finansowego (KNF) jako główny urząd nadzorujący giełdy kryptowalut i firmy wydające tokeny, a przy okazji zmienia też kilka innych ustaw - między innymi podatkowych.

• Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) staje się urzędem odpowiedzialnym za nadzór nad rynkiem kryptoaktywów w Polsce - będzie mogła kontrolować firmy, nakładać kary i współpracować z unijnymi nadzorcami (Europejskim Urzędem Nadzoru Bankowego i Europejskim Urzędem Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych).
• Firmy chcące prowadzić działalność w zakresie kryptoaktywów zapłacą za wniosek o zezwolenie opłatę do równowartości 4500 euro, a potem coroczną opłatę na pokrycie kosztów nadzoru - dla emitentów tokenów powiązanych z aktywami może to być nawet do 25 000 euro rocznie.
• Banki nie będą mogły bez pisemnego uzasadnienia odmówić założenia konta ani wypowiedzieć umowy firmie posiadającej unijne zezwolenie na działalność kryptowalutową, a samo prowadzenie takiej działalności nie może być automatycznie traktowane jako podwyższone ryzyko.
• Za prowadzenie działalności kryptowalutowej bez wymaganego zezwolenia - jeśli robi się to celowo i dla zysku - grozi grzywna, ograniczenie wolności albo więzienie do 2 lat; emitent tokenów odpowiada finansowo za szkody, jeśli wprowadzi inwestorów w błąd w dokumencie informacyjnym.
• Od 1 stycznia 2027 roku zmienią się przepisy podatkowe: doprecyzowane zostanie, że przenoszenie własnych kryptowalut między swoimi portfelami nie jest zdarzeniem podatkowym, a udział w mechanizmie zwanym stakingiem (czyli „zamrażaniu” kryptowalut w zamian za nagrody) zostanie osobno uregulowany.

Projekt złożyła grupa posłów (projekt poselski), a nie rząd - mimo że dotyczy on wdrożenia unijnego rozporządzenia, co zwykle robią projekty rządowe. Celem, wynikającym z treści dokumentu, jest uzupełnienie polskiego prawa o przepisy niezbędne do stosowania unijnych zasad MiCA, w tym wskazanie KNF jako organu nadzoru.

Zdecydowana większość Polaków nie odczuje tej ustawy bezpośrednio - dotyczy ona przede wszystkim firm działających na rynku kryptowalut oraz osób, które aktywnie inwestują w kryptoaktywa. Jeśli prowadzisz giełdę kryptowalut, kantor internetowy wymieniający krypto na złotówki albo wydajesz własny token, od teraz będziesz podlegać nadzorowi KNF, będziesz musiał zapłacić za licencję i coroczny nadzór, a złamanie zasad może skończyć się karą finansową lub nawet więzieniem. Jeśli inwestujesz prywatnie w kryptowaluty, zyskujesz jasność podatkową - przenoszenie środków między własnymi portfelami nie będzie liczone jako sprzedaż, a zasady rozliczania stakingu zostaną doprecyzowane od 2027 roku. Jeśli masz spór z giełdą kryptowalut albo czujesz się oszukany przez emitenta tokenów, będziesz mógł zwrócić się o pomoc do Rzecznika Finansowego, tak jak dziś robią to klienci banków.

Do przeanalizowanej treści druku nie dołączono opinii zewnętrznych instytucji (np. Narodowego Banku Polskiego, Prokuratora Generalnego czy Sądu Najwyższego) ani informacji o konsultacjach społecznych.

Dokument nie zawiera pełnej Oceny Skutków Regulacji (OSR) z wyliczeniami budżetowymi, więc nie da się podać, ile realnie zarobi albo wyda państwo na wdrożenie tych przepisów. Z treści projektu wynika za to jasno, kto poniesie konkretne koszty: firmy kryptowalutowe zapłacą za licencję (do równowartości 4500 euro) oraz coroczną opłatę nadzorczą liczoną od wyniku finansowego lub wartości wyemitowanych tokenów (dla emitentów - maksymalnie równowartość 25 000 euro rocznie). KNF zyska nowe zadania i prawdopodobnie czwartego zastępcę przewodniczącego odpowiedzialnego za rynek kryptoaktywów, co oznacza dodatkowe obciążenie dla tego urzędu. Banki będą musiały dostosować swoje systemy, by umożliwić firmom kryptowalutowym oddzielanie pieniędzy klientów od własnych środków, na przykład przez konta techniczne. Zmiany podatkowe (dotyczące PIT i CIT) zaczną obowiązywać dopiero od 1 stycznia 2027 roku, więc do tego czasu podatnicy rozliczają kryptowaluty na dotychczasowych zasadach.

To projekt poselski, wdrażający unijne rozporządzenie o rynku kryptoaktywów obowiązujące w Polsce bezpośrednio od końca 2024 roku. Dokument, z którego powstała ta analiza, nie wskazuje jednoznacznie obecnego etapu prac sejmowych.