Do druku nr 2530 - opinia KNF

Opinia wskazuje dwa główne problemy w projekcie ustawy o rynku kryptoaktywów:

• Projekt każe zwykłemu sądowi (a nie samej Komisji Nadzoru Finansowego) wydawać nakaz, zanim urząd będzie mógł użyć swoich uprawnień kontrolnych wobec firm działających na rynku kryptowalut. KNF pisze, że taki mechanizm nie istnieje nigdzie indziej w polskim prawie finansowym i nie wiadomo, jak miałby działać w praktyce.
• Przepis o karach administracyjnych za łamanie unijnych zasad rynku kryptoaktywów (tzw. rozporządzenia MiCA) częściowo powtarza, a częściowo zmienia zasady, które i tak już obowiązują wprost z prawa unijnego - zdaniem KNF to zbędne dublowanie przepisów, które może wprowadzać zamęt.

Dokument bezpośrednio nie zmienia niczyich praw ani obowiązków - to głos doradczy w toczących się pracach nad ustawą. Ale jeśli inwestujesz w kryptowaluty (bitcoin, ethereum i podobne) albo prowadzisz firmę, która świadczy usługi związane z kryptoaktywami, to ostateczny kształt tej ustawy określi, jak szybko i skutecznie państwo będzie mogło zareagować, gdy ktoś na tym rynku oszukuje klientów.

Jeśli jesteś posiadaczem kryptowalut i padniesz ofiarą nieuczciwej platformy handlowej, to w praktyce od tego, czy projekt zostanie poprawiony zgodnie z uwagami KNF, może zależeć, jak szybko urząd nadzoru zdoła zablokować taką platformę - KNF ostrzega, że zaproponowana obecnie procedura (najpierw sąd, potem działanie urzędu) może być zbyt powolna, biorąc pod uwagę to, że handel kryptowalutami trwa non stop, dzień i noc.

Do druku dołączono jedną opinię - samej Komisji Nadzoru Finansowego (a właściwie obsługującego ją urzędu, UKNF), która jest zarazem instytucją mającą nadzorować przyszły rynek kryptoaktywów. UKNF zgłasza konkretne zastrzeżenia: uważa, że pomysł angażowania zwykłego sądu do wydawania nakazów przed użyciem uprawnień nadzorczych jest rozwiązaniem nieznanym dotąd polskiemu prawu i budzi wątpliwości proceduralne, a przepis nie wyjaśnia nawet, kim jest podmiot, wobec którego te uprawnienia miałyby być stosowane. Urząd krytykuje też przepis o karach administracyjnych jako niejasny wobec unijnych zasad MiCA oraz wskazuje, że maksymalna kara powinna być liczona w złotych, a nie w euro, bo to rodzi wątpliwości, po jakim kursie ją przeliczać.

Dokument nie zawiera Oceny Skutków Regulacji (OSR) ani żadnych szacunków finansowych - to opinia prawna, nie analiza kosztów. Jakościowo, jeśli uwagi KNF zostaną uwzględnione, prawdopodobnie zmieni się sposób, w jaki urząd będzie mógł szybko reagować na nadużycia na rynku kryptoaktywów - bez konieczności czekania na orzeczenie zwykłego sądu. Jeśli uwagi zostaną zignorowane, KNF ostrzega, że w sytuacjach wymagających natychmiastowej reakcji (np. gdy klienci tracą pieniądze na oszukańczej platformie) organ nadzoru może działać zbyt wolno, bo sprawy w zwykłych sądach trwają długo, a handel kryptowalutami odbywa się bez przerwy.

Głównym punktem sporu jest to, czy uprawnienia kontrolne wobec rynku kryptoaktywów powinien wykonywać wyłącznie sam nadzorca finansowy (KNF), tak jak dotąd na rynku finansowym, czy też - jak proponuje projekt - najpierw musi się o to wypowiedzieć zwykły sąd. KNF ostro krytykuje to drugie rozwiązanie jako niepraktyczne i niezgodne z dotychczasowym modelem nadzoru, w którym kontrolę nad decyzjami urzędu sprawują sądy administracyjne, a nie sądy powszechne.