Do druku nr 2530 - opinia PG

Ten dokument to opinia Prokuratora Generalnego na temat poselskiego projektu ustawy o kryptoaktywach. Sam projekt ma wprowadzić w Polsce nadzór Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) nad firmami działającymi na rynku kryptowalut - giełdami, internetowymi kantorami wymieniającymi kryptowaluty na złotówki oraz firmami wypuszczającymi własne tokeny. Projekt wdraża do polskiego prawa unijne rozporządzenie o rynkach kryptoaktywów (tzw. MiCA) i przewiduje kary, w tym więzienie, za działanie na tym rynku bez licencji. Prokurator Generalny ocenił jednak ten projekt negatywnie, wskazując na poważne błędy, luki i niespójności w proponowanych przepisach.

• Projekt przewiduje karę grzywny, ograniczenia wolności albo więzienia do 2 lat za prowadzenie działalności związanej z kryptoaktywami bez wymaganej licencji KNF - ale tylko wtedy, gdy ktoś działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Prokurator Generalny uważa te kary za zbyt łagodne w porównaniu z podobnymi przepisami dotyczącymi rynku kapitałowego i bankowego, gdzie grzywny sięgają nawet 20 milionów złotych, a więzienie do 5 lat.
• Projekt daje KNF nowe narzędzia nadzoru - możliwość nakazania ostrzeżenia użytkowników, zablokowania strony internetowej albo ograniczenia do niej dostępu - ale dopiero po uzyskaniu zgody sądu okręgowego. Prokurator Generalny ocenia to jako rozwiązanie nieznane dotąd polskiemu prawu, które może spowolnić reakcję nadzoru w pilnych sprawach.
• Projekt nie przewiduje kar za inne poważne naruszenia, takie jak sprzedaż kryptoaktywów bez wymaganego zgłoszenia, publikowanie wprowadzających w błąd materiałów reklamowych czy ujawnienie tajemnicy zawodowej - zdaniem Prokuratora Generalnego to luka w ochronie inwestorów.
• Projekt znosi obowiązek wpisu do rejestru działalności w zakresie walut wirtualnych, zapisany dziś w przepisach o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy, ale robi to - zdaniem Prokuratora Generalnego - niekompletnie, bo inne powiązane z tym rejestrem przepisy pozostałyby w mocy.
• Projekt każe stosować do tajemnicy zawodowej przepisy z Prawa bankowego i ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym, zamiast zawrzeć własne, dedykowane zasady - Prokurator Generalny uważa to rozwiązanie za nietrafne.

Opinię przygotował Prokurator Generalny - w jego imieniu podpisał ją Pierwszy Zastępca Prokuratora Generalnego Dariusz Korneluk. To odpowiedź na prośbę Kancelarii Sejmu o ocenę poselskiego projektu ustawy o kryptoaktywach.

Jeśli inwestujesz w kryptowaluty na platformach działających w Polsce, ta opinia nie zmienia dla Ciebie niczego wprost, ale pokazuje słabe punkty przyszłej ochrony: projekt, zdaniem Prokuratora Generalnego, nie przewiduje kar za wprowadzające w błąd reklamy kryptowalut ani za ujawnienie Twoich poufnych danych przez firmę, w której masz konto. Jeśli prowadzisz giełdę kryptowalut, internetowy kantor wymieniający krypto na złotówki albo wypuszczasz własny token, będziesz podlegać nadzorowi KNF - opinia sugeruje jednak, że kara za działanie bez licencji (do 2 lat więzienia) może być zbyt łagodna, więc nie można wykluczyć, że w dalszych pracach zostanie zaostrzona. Zwykły obywatel, który nie inwestuje w kryptowaluty ani nie prowadzi takiej działalności, nie odczuje tych przepisów bezpośrednio.

Ten dokument to w całości opinia Prokuratora Generalnego, a jej wniosek jest jednoznaczny: projekt ustawy o kryptoaktywach ocenia się negatywnie. Prokurator Generalny krytykuje między innymi zbyt łagodne kary za prowadzenie działalności kryptowalutowej bez licencji, niejasną i nieznaną dotąd polskiemu prawu procedurę uzyskiwania nakazów sądowych dla KNF, niespójne stosowanie skrótów unijnych instytucji oraz luki w przepisach karnych i w uchyleniu obowiązku rejestracji działalności w zakresie walut wirtualnych. Do tego dokumentu nie dołączono innych opinii ani stanowisk instytucji - to jedyne stanowisko, jakie tu zawarto.

Ten dokument - opinia prawna - nie zawiera Oceny Skutków Regulacji (OSR); taka ocena, jeśli istnieje, byłaby częścią samego projektu ustawy, a nie opinii do niego. Z treści opinii wynika jednak, że jeśli uwagi Prokuratora Generalnego nie zostaną uwzględnione, osoby korzystające z rynku kryptowalut mogą być słabiej chronione niż klienci innych sektorów finansowych - bo kary za nieuczciwe praktyki na rynku kryptowalut byłyby łagodniejsze niż analogiczne kary przewidziane w prawie bankowym czy na rynku kapitałowym. Nadzór KNF nad rynkiem kryptowalut mógłby też działać wolniej niż zakładano, bo w pilnych sprawach urząd musiałby najpierw uzyskać nakaz sądu okręgowego, zamiast działać samodzielnie.

Opinię przygotowano na prośbę Kancelarii Sejmu w toku prac nad poselskim projektem ustawy o kryptoaktywach, będącym obecnie na etapie sprawozdania komisji sejmowej. Opinię podpisano 14 czerwca 2026 r., do Sejmu wpłynęła 26 czerwca 2026 r.

Główny spór dotyczy tego, jak surowo karać osoby prowadzące nielegalną działalność na rynku kryptowalut. Autorzy projektu proponują karę do 2 lat więzienia za prowadzenie takiej działalności bez licencji KNF, ale tylko gdy sprawca działał dla korzyści majątkowej. Prokurator Generalny uważa to za zbyt łagodne i porównuje do przepisów o rynku kapitałowym i bankowym, gdzie grzywny sięgają nawet 20 milionów złotych, a więzienie do 5 lat - sugerując, że podobnie surowe zasady powinny obowiązywać też w ustawie o kryptoaktywach.