Do druku nr 2363 - opinia PG

To pismo Prokuratora Generalnego to formalna opinia prawna na temat poselskiego projektu ustawy, która ma uregulować polski rynek kryptowalut i dostosować nasze prawo do unijnego przepisu o rynkach kryptoaktywów (tzw. MiCA). Prokurator Generalny nie kwestionuje samego pomysłu uregulowania rynku, ale sprawdza, czy zaproponowane przepisy karne pozwolą skutecznie ścigać oszustów działających na rynku kryptowalut. Wniosek: w obecnym kształcie projekt ma poważne braki, które mogą utrudnić prokuraturze pracę.

• Projekt wprowadza nowe kary za oszustwa na rynku kryptowalut, m.in. za podanie nieprawdziwych informacji w dokumencie opisującym ofertę kryptowalut kierowaną do inwestorów.
• Karze ujawnienie tajemnicy zawodowej przez firmy obsługujące kryptowaluty, np. giełdy czy dostawców portfeli cyfrowych.
• Karze utrudnianie kontroli nadzorczej nad rynkiem kryptoaktywów - choć, jak zauważa prokurator, przepis nie mówi jasno, o jaką kontrolę i jaki urząd chodzi.
• Zmienia przepisy o postępowaniu karnym tak, by można było stosować podsłuch i kontrolę korespondencji przy ściganiu przestępstw kryptowalutowych - prokurator ocenia to jako krok w dobrą stronę, ale niewystarczający.
• Nie daje prokuratorowi prawa do samodzielnego zablokowania rachunku z kryptowalutami podejrzanego - taką możliwość, i to tylko administracyjną, ma wyłącznie szef Komisji Nadzoru Finansowego.

Sam projekt ustawy złożyli posłowie (projekt poselski). Tę konkretną opinię przygotował Prokurator Generalny na prośbę Kancelarii Sejmu, w odpowiedzi na pismo z 12 grudnia 2025 r. - podpisał ją Pierwszy Zastępca Prokuratora Generalnego Dariusz Korneluk.

Ta opinia dotyczy przede wszystkim osób, które inwestują w kryptowaluty albo padły ofiarą oszustwa na tym rynku - bo od jakości przepisów karnych zależy, czy sprawcę uda się ścigać i czy poszkodowany ma szansę odzyskać stracone pieniądze. Jeśli zostałeś oszukany przez fałszywą ofertę kryptowalut, obecny kształt projektu może utrudnić prokuraturze szybkie zablokowanie rachunku sprawcy - taką możliwość ma na razie tylko Komisja Nadzoru Finansowego, a nie prokurator prowadzący śledztwo. Dotyczy to też firm oferujących usługi związane z kryptowalutami, np. giełd czy platform wymiany - będą musiały liczyć się z nowymi karami, ale prokurator zwraca uwagę, że część przepisów jest sformułowana na tyle nieprecyzyjnie, że trudno jednoznacznie ustalić, jakie dokładnie zachowanie jest zabronione.

Prokurator Generalny nie sprzeciwia się kierunkowi regulacji rynku kryptowalut, ale zgłasza poważne zastrzeżenia do przepisów karnych projektu. Wskazuje, że jeden z przepisów dotyczących fałszywych ofert kryptowalut posługuje się dwoma różnymi kryteriami oceny tego samego czynu, co może prowadzić do sporów interpretacyjnych w sądach. Krytykuje też przepis o karaniu za utrudnianie kontroli - bo nie precyzuje, o jaką kontrolę i jaki urząd chodzi, co jego zdaniem narusza zasadę, że przepis karny musi jasno określać, co jest zabronione. Zwraca również uwagę, że uzasadnienie projektu zawiera błąd merytoryczny - myli miejsce popełnienia przestępstwa z tym, który organ ścigania ma prowadzić sprawę. W przekazanych materiałach do tego druku dostępna jest wyłącznie ta opinia Prokuratora Generalnego.

Ten dokument to opinia prawna, a nie sam projekt ustawy - nie zawiera Oceny Skutków Regulacji (OSR) ani wyliczeń kosztów wdrożenia. Z treści opinii wynika jednak, że jeśli uwagi prokuratora zostaną zignorowane, ściganie oszustw na rynku kryptowalut może być utrudnione: sądy będą musiały same rozstrzygać wątpliwości co do tego, jakie zachowania są karalne, a prokuratura - dopóki nie dostanie wprost prawa do blokowania rachunków kryptowalutowych, podobnego do tego, jakie ma już wobec kont bankowych - pozostanie zależna od decyzji Komisji Nadzoru Finansowego. To może wydłużać czas reakcji w sprawach, gdzie liczy się każdy dzień, np. gdy oszust próbuje szybko wytransferować środki za granicę.

Główny projekt ustawy o kryptoaktywach jest obecnie na etapie prac komisji sejmowej. Opinię zamówiono w grudniu 2025 r., a Prokurator Generalny odpowiedział w maju 2026 r. Projekt ma wdrożyć unijny przepis (MiCA) regulujący rynek kryptowalut w całej Unii Europejskiej.

Prokurator Generalny wskazuje, że część przepisów karnych może naruszać zasadę, według której prawo karne musi precyzyjnie określać, co jest zabronione - żeby nikt nie został ukarany za czyn, którego zakazu nie mógł jednoznacznie się domyślić. To realny spór o jakość przygotowania przepisów, a nie tylko techniczna uwaga: źle sformułowany przepis karny może być później zakwestionowany przed sądem albo prowadzić do rozbieżnych wyroków w podobnych sprawach.