Do druku nr 2443 - opinia Konfederacji Lewiatan

To pismo Konfederacji Lewiatan - dużej organizacji zrzeszającej pracodawców i firmy - skierowane do Marszałka Sejmu w sprawie rządowego projektu ustawy o systemach sztucznej inteligencji. Firmy nie krytykują całego projektu, ale proponują 20 konkretnych poprawek - głównie po to, by złagodzić kary finansowe dla przedsiębiorców, wydłużyć terminy na odwołania od decyzji nowego urzędu oraz ograniczyć uprawnienia kontrolerów do sięgania po dane klientów przechowywane w chmurze obliczeniowej.

• Kary finansowe za naruszenia mogłyby być obniżane nawet o 90% (albo całkiem umorzone), a nie jak w projekcie rządowym maksymalnie o 50%, jeśli firma szybko naprawi błąd w swoim systemie AI.
• Termin na złożenie odwołania (zażalenia) do sądu od decyzji nowego urzędu ds. AI wydłużyłby się z tygodnia do miesiąca.
• Kontrolerzy nie mogliby żądać dostępu do danych przechowywanych w chmurze obliczeniowej należących do klientów kontrolowanej firmy - tylko do danych bezpośrednio potrzebnych do oceny ryzyka systemu AI.
• Nowy urząd nie musiałby automatycznie wszczynać formalnego postępowania po każdej kontroli czy skardze - miałby możliwość, a nie obowiązek, oceny czy sprawa tego wymaga.
• Przepisy ustawy nie obejmowałyby wprost dużych modeli AI ogólnego przeznaczenia (np. modeli stojących za popularnymi chatbotami) - nadzór nad nimi pozostałby w gestii instytucji unijnych, a nie polskiego urzędu.

Pismo złożyła Konfederacja Lewiatan (organizacja pracodawców, członek Business at OECD i BusinessEurope), podpisane przez prezydenta Marka Górskiego, 23 kwietnia 2026 r. - w obawie przed zbyt surową krajową regulacją AI.

Ten projekt bezpośrednio dotyczy firm, które budują lub wykorzystują systemy sztucznej inteligencji - od małych startupów po duże korporacje - a pośrednio także ich klientów, których dane mogą pojawić się w toku kontroli. Jeśli prowadzisz firmę korzystającą z systemu AI, na przykład chatbota obsługującego klientów sklepu internetowego, i przechowujesz dane w chmurze obliczeniowej, obecny projekt mógłby pozwolić kontrolerom nowego urzędu sięgnąć nawet po dane twoich klientów tam przechowywane - Lewiatan chce to ograniczyć wyłącznie do danych niezbędnych do oceny ryzyka. Jeśli jesteś przedsiębiorcą ukaranym za naruszenie przepisów o AI, ale szybko naprawiłeś błąd, mógłbyś liczyć na znacznie większą obniżkę kary niż obecnie przewidziane 50%. Zwykli obywatele odczują to pośrednio - poprzez to, jak surowo lub liberalnie będzie egzekwowane bezpieczeństwo systemów AI, z których korzystają na co dzień, na przykład w bankowości czy handlu internetowym.

Ten dokument to samodzielne stanowisko organizacji pracodawców Konfederacja Lewiatan - nie zawiera odniesień do opinii innych instytucji, takich jak Prokurator Generalny, Narodowy Bank Polski (NBP) czy Sąd Najwyższy (SN). To pojedynczy głos środowiska biznesowego przekazany w toku prac nad projektem, a nie zestawienie stanowisk różnych stron.

Dokument nie zawiera Oceny Skutków Regulacji (OSR) - to opinia, a nie projekt ustawy z analizą kosztów. Można jednak jakościowo ocenić skutki przyjęcia postulatów Lewiatana: firmy tworzące i wdrażające systemy AI zyskałyby niższe kary finansowe za naruszenia (redukcja nawet o 90% zamiast 50%), więcej czasu na odwołanie od decyzji nowego urzędu (miesiąc zamiast tygodnia) oraz mocniejszą ochronę danych klientów podczas kontroli w chmurze obliczeniowej. Jeśli te postulaty zostaną odrzucone, projekt pozostanie w wersji bardziej rygorystycznej wobec biznesu, jaką przygotował rząd.

Projekt to rządowa ustawa o systemach AI (wdrożenie unijnego Aktu o AI), obecnie na etapie prac komisji sejmowej. Opinia Lewiatana wpłynęła do Sejmu 24 kwietnia 2026 r., w toku tych prac.

Głównym sporem jest wysokość kar dla firm łamiących przepisy o AI - rząd proponuje możliwość obniżki kary maksymalnie o połowę, biznes chce nawet 90% obniżki lub całkowitego umorzenia. Drugi spór dotyczy zakresu ustawy wobec dużych modeli AI ogólnego przeznaczenia - Lewiatan ostrzega przed podwójną regulacją (krajową i unijną) tego samego obszaru, co mogłoby prowadzić do sporów kompetencyjnych między polskim urzędem a unijnym Urzędem ds. AI.