Do druku nr 2443 - opinia SN

Rząd chce wprowadzić w Polsce przepisy pozwalające stosować unijne rozporządzenie o sztucznej inteligencji, czyli tak zwany AI Act. Ustawa ma określić, kto w Polsce będzie pilnował, żeby systemy sztucznej inteligencji - od chatbotów po programy używane w bankach czy szpitalach - działały bezpiecznie i zgodnie z unijnymi zasadami. Nadzór nad rynkiem AI ma sprawować nowa instytucja państwowa - Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji. Do tego samego projektu dołączono opinię Sądu Najwyższego, która ocenia, czy proponowane przepisy o odwołaniach od decyzji tej komisji zostały dobrze napisane pod względem sądowym.

• Powstaje nowa instytucja państwowa - Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji - która ma pilnować rynku systemów sztucznej inteligencji w Polsce.
• Firma lub osoba niezadowolona z decyzji tej komisji będzie mogła odwołać się do sądu zajmującego się sprawami konkurencji i konsumentów.
• W sprawach o naruszenie przepisów o sztucznej inteligencji powstanie prawo do złożenia skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego bez względu na wartość sporu - dziś taką skargę można złożyć zwykle dopiero przy sporze powyżej 50 000 zł.
• Sąd Najwyższy proponuje dopisać sprawy o sztuczną inteligencję wprost do ustawy o Sądzie Najwyższym, żeby było jasne, która izba ma się nimi zajmować.
• Sąd Najwyższy chce, żeby autorzy projektu policzyli, ile dodatkowej pracy i szkoleń będzie to oznaczać dla samego sądu - obecnie projekt tego nie uwzględnia.

Projekt ustawy o AI złożył rząd. Tę opinię przygotował Sąd Najwyższy na prośbę Kancelarii Sejmu, podpisał ją Zbigniew Kapiński, zastępujący Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego.

Ten konkretny dokument - opinia Sądu Najwyższego - dotyka zwykłego obywatela pośrednio, ale sama ustawa o systemach sztucznej inteligencji może mieć znaczenie dla wielu osób korzystających z usług opartych na sztucznej inteligencji, na przykład w bankowości, ochronie zdrowia czy rekrutacji do pracy. Jeśli prowadzisz firmę tworzącą lub wykorzystującą systemy sztucznej inteligencji i nie zgodzisz się z decyzją nowego nadzorcy, będziesz mieć prawo dojść z odwołaniem aż do Sądu Najwyższego, niezależnie od wartości sprawy. Jeśli pracujesz w sądownictwie, przygotuj się na nową, dość skomplikowaną kategorię spraw - Sąd Najwyższy sam przyznaje, że temat sztucznej inteligencji będzie wymagał dodatkowych szkoleń dla orzekających.

Sąd Najwyższy nie zgłosił zasadniczych zastrzeżeń do głównego pomysłu ustawy - uznał, że nowa procedura odwoływania się od decyzji nadzorcy sztucznej inteligencji do sądu ochrony konkurencji i konsumentów oraz możliwość skargi kasacyjnej bez limitu kwoty jest rozwiązaniem podobnym do tych, które działają już w innych dziedzinach, na przykład przy sporach z regulatorem energetyki czy telekomunikacji. Sąd Najwyższy zgłosił jednak dwie konkretne uwagi: po pierwsze, ustawa o Sądzie Najwyższym powinna wprost wskazywać, że sprawy o naruszenie przepisów o sztucznej inteligencji trafiają do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych - dziś nie jest to jasno zapisane. Po drugie, ocena skutków projektu powinna uwzględniać sam Sąd Najwyższy jako instytucję, na którą ustawa wpłynie, ponieważ sędziowie będą rozpatrywać nową, skomplikowaną kategorię spraw i będą potrzebować szkoleń. Do przekazanego materiału nie dołączono innych opinii ani stanowisk - dostępne jest wyłącznie stanowisko Sądu Najwyższego.

Ten dokument nie zawiera własnej Oceny Skutków Regulacji (OSR) - to opinia odnosząca się do oceny przygotowanej wcześniej przez rząd dla całego projektu ustawy o systemach sztucznej inteligencji. Sąd Najwyższy zwraca uwagę, że ta ocena nie uwzględnia jego samego jako instytucji, na którą ustawa wpłynie, chociaż uwzględniono w niej inne sądy zajmujące się podobnymi sprawami regulacyjnymi. W praktyce oznacza to więcej spraw trafiających do Sądu Najwyższego oraz konieczność przeszkolenia sędziów w tematyce sztucznej inteligencji - dokument nie podaje jednak konkretnych kwot ani liczby spodziewanych spraw.

Projekt ustawy o systemach sztucznej inteligencji jest procedowany w Sejmie po etapie prac komisji. Tę opinię Sąd Najwyższy przygotował na prośbę Kancelarii Sejmu z 15 kwietnia 2026 r. i przekazał 18 maja 2026 r.