Do druku nr 2111 - opinia RDPP

Ten dokument to opinia Rady Działalności Pożytku Publicznego (RDPP) - zespołu doradców przy Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, w którym zasiadają m.in. przedstawiciele organizacji pozarządowych - na temat rządowego projektu ustawy dającej prawną ochronę osobom żyjącym w nieformalnych związkach. Chodzi o dwa powiązane projekty: główną ustawę wprowadzającą status „osoby najbliższej” dla partnerów, którzy podpiszą umowę o wspólnym pożyciu, oraz towarzyszącą jej ustawę wprowadzającą, która ma wdrożyć te zmiany w innych przepisach. RDPP nie tworzy tu prawa, lecz ocenia, czy oba projekty w ogóle powinny trafić pod obrady Sejmu.

• Rada Działalności Pożytku Publicznego pozytywnie ocenia skierowanie obu projektów ustaw pod obrady Sejmu.
• Według oceny skutków regulacji (OSR) obu ustaw, zmiany nie wpływają bezpośrednio na działanie organizacji pozarządowych.
• Rada odnotowuje, że w debacie publicznej pojawiają się zarówno głosy poparcia, jak i obawy oraz zastrzeżenia wobec nowych przepisów.
• RDPP podkreśla, że zmiana ma pozytywnie wpłynąć na sprawiedliwość społeczną i poprawić sytuację osób, których dotyczy.

Opinię wydała Rada Działalności Pożytku Publicznego (współprzewodniczący Michał Braun i Maciej Kunysz), a do Sejmu przekazał ją Departament Społeczeństwa Obywatelskiego Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.

Tego konkretnego dokumentu zwykli obywatele raczej nie odczują bezpośrednio - to głos doradczy RDPP, a nie sama ustawa. Ale projekt, który RDPP opiniuje, dotyczy osób żyjących w związkach bez ślubu. Jeśli razem z partnerem lub partnerką podpiszecie umowę o wspólnym pożyciu, oboje macie zyskać status „osoby najbliższej” wobec siebie - dokładny zakres uprawnień, jakie z tego wynikają, określa treść samej ustawy, a nie ta opinia. RDPP zaznacza też, że zmiana nie wpłynie bezpośrednio na organizacje pozarządowe, więc fundacje i stowarzyszenia nie muszą się spodziewać nowych obowiązków z tego tytułu.

Jedyną opinią dołączoną do tego dokumentu jest stanowisko samej Rady Działalności Pożytku Publicznego - ciała doradczego, w którym zasiadają m.in. przedstawiciele organizacji pozarządowych. Rada pozytywnie ocenia wniesienie obu projektów pod obrady Sejmu, zaznaczając, że według oceny skutków regulacji zmiany nie wpływają bezpośrednio na organizacje pozarządowe. Jednocześnie odnotowuje, że w debacie publicznej - także wśród samych organizacji obywatelskich - pojawiają się zarówno głosy poparcia, jak i obawy oraz zastrzeżenia wobec nowych przepisów, choć nie precyzuje, na czym one polegają.

Ten dokument nie zawiera własnej Oceny Skutków Regulacji - to opinia, a nie ustawa. Rada Działalności Pożytku Publicznego powołuje się jedynie na OSR obu projektowanych ustaw, z których wynika, że nie mają one bezpośredniego wpływu na funkcjonowanie organizacji pozarządowych - fundacje i stowarzyszenia nie powinny więc ponieść z tego tytułu nowych kosztów ani obowiązków. Dla osób, których dotyczy główny projekt ustawy - czyli partnerów w związkach nieformalnych - konkretne skutki finansowe i prawne określa treść ustawy wprowadzającej, a nie ta opinia.

Opinię RDPP przekazano do Sejmu 4 lutego 2026 r., już po tym, jak oba projekty trafiły do Sejmu w grudniu 2025 r. Obecnie obie ustawy są już po pracach parlamentarnych i czekają na podpis Prezydenta.

Rada Działalności Pożytku Publicznego sama zauważa, że projekt budzi spór w debacie publicznej: część organizacji obywatelskich popiera nowe przepisy jako krok w stronę większej sprawiedliwości społecznej wobec par żyjących bez ślubu, inne zgłaszają obawy i zastrzeżenia. Dokument nie precyzuje jednak, na czym konkretnie te zastrzeżenia polegają.