Do druku nr 2111 - opinia OPZZ

Ten dokument to opinia Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych (OPZZ) - dużej centrali związkowej - na temat dwóch rządowych projektów ustaw. Projekty wprowadzają zupełnie nową instytucję prawną: osobę najbliższą w związku oraz umowę o wspólnym pożyciu, czyli formalny sposób na uregulowanie sytuacji prawnej par żyjących razem bez ślubu, niezależnie od płci partnerów. OPZZ ocenia oba projekty pozytywnie i uważa je za krok w stronę równego traktowania obywateli bez względu na formę życia rodzinnego.

• Osoby żyjące w formalnie potwierdzonym związku niebędącym małżeństwem będą mogły korzystać z urlopów okolicznościowych i zwolnień z pracy przy chorobie lub śmierci partnera - tak jak dziś mają to małżonkowie.
• Prawo do renty wdowiej zostanie rozszerzone także na osoby, które zawarły umowę o wspólnym pożyciu.
• Partner objęty umową będzie mógł zostać dopisany do ubezpieczenia zdrowotnego swojej bliskiej osoby.
• Pary żyjące w nieformalnych związkach zyskają możliwość łatwiejszego wspólnego rozliczania podatków.
• OPZZ dodatkowo proponuje, by partnerzy mieli też dostęp do zakładowych świadczeń socjalnych (np. dofinansowań czy zapomóg) na takich samych zasadach jak rodziny pracowników - obecny projekt tego wprost nie przewiduje.

Opinię przygotowało Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych (OPZZ) na prośbę Kancelarii Sejmu, która przesłała projekty do zaopiniowania 5 stycznia 2026 r. Dokument podpisał przewodniczący OPZZ Piotr Ostrowski, a stanowisko oparto na ocenie działającego przy OPZZ Zespołu ds. Równości.

Jeśli żyjesz z partnerem lub partnerką bez ślubu i prowadzicie wspólne gospodarstwo domowe, po zawarciu umowy o wspólnym pożyciu zyskacie prawa, które dziś mają tylko małżeństwa - na przykład możliwość wzięcia wolnego z pracy, gdy partner trafi do szpitala, albo dopisania go do swojego ubezpieczenia zdrowotnego. Jeśli jesteś pracodawcą albo pracujesz w dziale kadr, będziesz musiał nauczyć się stosować nowe przepisy - OPZZ wprost rekomenduje, by przed wejściem ustawy w życie firmy przeszkoliły swoich pracowników kadrowych. Jeśli działasz w związkach zawodowych, dokument jest dla ciebie istotny, bo zakłada przygotowanie specjalnych materiałów informacyjnych właśnie dla związków i pracowników.

W tym dokumencie mamy do czynienia wyłącznie ze stanowiskiem Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych (OPZZ), które ocenia oba projekty pozytywnie - zarówno projekt ustawy o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu, jak i towarzyszący mu projekt przepisów wprowadzających. Działający przy OPZZ Zespół ds. Równości podkreśla, że nowe przepisy realizują postulaty związkowe dotyczące równości i przeciwdziałania dyskryminacji. Jedyne zastrzeżenie OPZZ dotyczy braku wprost uregulowanego dostępu partnerów do zakładowych świadczeń socjalnych - związek rekomenduje doprecyzowanie tej kwestii. Do dokumentu nie dołączono innych opinii ani stanowisk instytucji.

Ten dokument to pismo związku zawodowego, a nie Ocena Skutków Regulacji (OSR) - nie ma w nim więc żadnych szacunków kosztów ani liczby osób, których zmiana dotyczy. Z treści opinii wynika jednak, że nowe przepisy mogą odciążyć system pomocy społecznej, bo część partnerów zostanie objęta ubezpieczeniem zdrowotnym bliskiej osoby zamiast korzystać z pomocy publicznej. OPZZ zwraca też uwagę, że wejście przepisów w życie będzie wymagało dodatkowej pracy po stronie pracodawców i działów kadr - szkoleń oraz przygotowania materiałów informacyjnych, zanim nowe zasady zaczną obowiązywać w praktyce.

Opinię OPZZ przygotowano 4 lutego 2026 r., na etapie konsultacji dwóch rządowych projektów ustaw. Od tego czasu prace legislacyjne poszły znacznie do przodu - ustawę o przepisach wprowadzających skierowano już do podpisu Prezydenta.