Do druku nr 2111 - opinia KRD

To opinia Krajowej Reprezentacji Doktorantów (KRD) w sprawie rządowego projektu, który wprowadza nową instytucję prawną dla par żyjących bez ślubu - umowę o wspólnym pożyciu. Doktoranci oceniają projekt negatywnie.

• Opinia ocenia rządowy projekt tworzący nową instytucję prawną - umowę o wspólnym pożyciu, dającą parom bez ślubu status osoby najbliższej.
• Doktoranci krytykują głównie przepisy podatkowe: wspólne rozliczanie podatku dochodowego, zwolnienia z podatku od spadków i darowizn oraz ulgi w podatku od czynności cywilnoprawnych.

Opinię napisała Krajowa Reprezentacja Doktorantów (KRD), reprezentowana przez wiceprzewodniczącego Pawła Marczaka, w ramach konsultacji nad rządowym projektem ustawy.

Pary bez ślubu zyskałyby prawo do wspólnego rozliczenia podatku i dziedziczenia bez podatku od spadków, tak jak małżonkowie. Doktoranci ostrzegają, że łatwość zawarcia takiej umowy grozi nadużyciami podatkowymi.

Krajowa Reprezentacja Doktorantów oceniła projekt negatywnie. Zwróciła uwagę, że osoby żyjące bez ślubu już dziś mają wiele narzędzi prawnych chroniących ich interesy - upoważnienia medyczne, testamenty, pełnomocnictwa - więc nowa instytucja nie jest konieczna w zaproponowanym kształcie. Najostrzej skrytykowała rozwiązania podatkowe: możliwość wspólnego rozliczenia podatku dochodowego oraz zwolnienia z podatku od spadków i darowizn, oceniając je jako otwierające drogę do nadużyć, bo umowę można łatwo zawrzeć i zerwać. Doktoranci wskazali też na wątpliwości, czy projekt nie narusza konstytucyjnej ochrony małżeństwa. Do tego druku nie dołączono innych opinii ani stanowisk instytucji.

Dokument nie zawiera własnej analizy finansowej - doktoranci wprost zarzucają projektowi brak rzetelnej oceny, ile budżet straci na nowych ulgach podatkowych.

Opinię skierowano do Sejmu 20 marca 2026 r., wpłynęła do Kancelarii Sejmu 26 marca 2026 r. To dokument dołączony do rządowego projektu druk 2111 na wczesnym etapie prac.

Głównym sporem jest to, czy nowa umowa dla par bez ślubu narusza konstytucyjną ochronę małżeństwa. Rząd proponuje rozwiązanie jako odpowiedź na potrzeby osób w związkach nieformalnych, a Krajowa Reprezentacja Doktorantów ostrzega, że projekt zaciera różnicę między małżeństwem a umową cywilną i otwiera drogę do nadużyć podatkowych - bo w przeciwieństwie do małżeństwa, taką umowę można łatwo zawrzeć i rozwiązać.